Rehber · AT-R16REV. 2026-A

Eski bilgisayar gidecek: verileri silmek, atmak ya da yeniden kullanmak

Eski bir bilgisayar evden çıkmadan önce verilerle işiniz bitmiş olmalı; bunun için biçimlendirmek tek başına yetmez.

Yazan: Benjamin ReichertAğ, donanım, destek · Sistem entegrasyonu bilişim uzmanı (Fachinformatiker für Systemintegration, IHK)Güncelleme:

Bir gün bodrumda durur. Hâlâ çalışan ama fazla yavaşlamış eski bilgisayar ya da ekranı kırık laptop. İnsan atmaya pek cesaret edemez, çünkü her şey hâlâ üstünde.

İşte mesele tam da bu. Böyle bir cihazda hesap dökümleri, vergi belgeleri, aile fotoğrafları, tarayıcıda kayıtlı şifreler ve çoğu zaman oturumu açık bir e-posta hesabı bulunur. Bunu kontrol etmeden başkasına veren, hayatının yarısını da beraberinde verir.

1 · SÖKDiski çıkar2 · SAKLAEn güvenli yol3 · GERİ DÖNÜŞÜM MERKEZİTeslim ücretsiz

Silmek ve biçimlendirmek neden yetmez

Bir dosyayı geri dönüşüm kutusuna atıp kutuyu boşalttığınızda dosya gitmiş olmaz. Sistem yalnızca içindekiler tablosundaki kaydı siler ve alanı üzerine yazılmak üzere serbest bırakır. Bu gerçekten olana kadar veriler sürücüde olduğu gibi durur ve ücretsiz programlarla geri getirilebilir.

Hızlı biçimlendirme de aynısının büyüğüdür: İçindekiler tablosu yeniden oluşturulur, içerik yerinde kalır.

Bunun teorik bir sorun olmadığını mesleğimizde sık sık görüyoruz. Sahiplerinin çoktan silindiğini düşündüğü sürücülerden veri kurtarıyoruz. Veri kurtarma için iyi haber olan şey, bilgisayarı başkasına verirken kötü haberdir. Tam tersine, şu anda önemli verilerin olduğu bir sürücü çalışmıyorsa “Harddisk bozuldu: Şimdi kesinlikle yapmamanız gerekenler” rehberi yardımcı olur.

Cihaz bir mirastan kalmışsa soru daha önce sorulmalı: Verilere hâlâ ulaşabilen biri var mı? Yakınların bunun için neye ihtiyacı olduğunu “Dijital miras: erişim bilgileri olmadan neler kaybolur” rehberinde bulursunuz.

Doğru silme yöntemi

Cep telefonundan yazıcıya kadar cihazınıza hangi yolun uyduğunu veri silme asistanı adım adım gösterir, yazdırılabilir bir silme tutanağıyla birlikte.

Önce: her yerden çıkış yapın

En sık unutulan ve sonradan en çok derde yol açan adım budur.

  • Microsoft hesabını cihazdan ayırın
  • Tarayıcıdan çıkış yapın ve orada hangi şifrelerin kayıtlı olduğunu kontrol edin
  • Cihaza bağlı lisansı olan programları devre dışı bırakın, yoksa lisans eski bilgisayarda kalır
  • İki faktörlü doğrulama uygulamalarını ve şifre yöneticisini yeni bir cihaza taşıyın
  • Cihazın çevrimiçi hesaplarda güvenilir cihaz olarak kayıtlı olup olmadığını kontrol edin

Windows: dahili yol

Windows bu işlevle birlikte gelir. Ayarlar'da “Bu bilgisayarı sıfırla” seçeneğini bulursunuz; orada belirleyici seçim, “Sürücüyü tamamen temizle” seçeneğiyle birlikte “Her şeyi kaldır” olmalıdır. Bu, sürücünün tamamının üzerine yazar ve boyutuna göre uzun sürer. Adına dikkat edin: Diğer seçenek “Yalnızca dosyalarımı kaldır” adını taşır, hızlı biter ve eski içeriği okunabilir halde bırakır.

SSD ile harddisk aynı şey değildir

Klasik bir harddiskte üzerine yazmak güvenilir şekilde çalışır. Bugünkü bilgilere göre tamamını bir kez sıfırlarla üzerine yazmak yeterlidir.

SSD'de durum farklıdır. SSD verileri kendi içinde dağıtır ve normal bir üzerine yazma işleminin ulaşamadığı yedek alanlar tutar. Burada temiz yol üreticinin kendi silme komutudur (birçok üreticide “Secure Erase”) ya da daha basiti: Sürücü baştan beri şifreliyse sıfırlarken anahtarı yok etmeniz yeterli. Anahtar olmadan içerik çöpten ibarettir.

Ama bunu varsaymayın, kontrol edin: Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Cihaz şifreleme. Eski Windows 10 bilgisayarlarda cihaz şifreleme çoğu zaman hiç etkin değildir, çünkü uygun donanım ve bir Microsoft hesabı gerektirir. Yerel hesapla çalışmaz, Pro sürümdeki BitLocker'ı ise kendiniz açmanız gerekir. Ayarlarda bu seçenek yoksa ya da “Kapalı” görünüyorsa hiçbir şey şifrelenmemiştir ve anahtar yolu devre dışı kalır.

En basit çözüm: söküp saklamak

İşi garantiye almak ve tüm bu süreçle uğraşmamak istiyorsanız diski söküp yalnızca geri kalanını verin. Masaüstü bilgisayarlarda bu iki vida ve bir kablodur, çoğu laptopta ise bir alt kapak. Bu, klasik 2,5 inç sürücüler için geçerlidir. Cihazda M.2 SSD varsa kablo yoktur, küçük kartın ucunda tek bir sabitleme vidası vardır. Bazı ince laptoplarda ise depolama birimi sabit olarak lehimlidir; o zaman hiçbir şey sökülemez ve çıkarmak yerine silmeniz gerekir.

Harddiski çekmeceye koyarsınız. Hiçbir şeye mal olmaz ve olabilecek en güvenli yoldur.

Fiziksel olarak parçalamak

Disk zaten bozuksa ve artık tanınmıyorsa geriye yalnızca mekanik olarak parçalamak kalır. Bir harddiskte kasa ve plakaların içinden geçen birkaç kuvvetli delik açmak yeterlidir. Delmeyi dışarıda, koruyucu gözlükle yapın ve kıymık sıçrayacağını hesaba katın.

Bozuk bir SSD'de ise delmek pek işe yaramaz. Veriler orada kart üzerindeki ayrı bellek çiplerinde durur ve deliklerin arasında kalan kısım sağ kalır. Kasayı açın ve kartın üzerine lehimli her bellek çipini tek tek parçalayın, yoksa içeriğin bir kısmı okunabilir kalır.

Ateşe atmayın ve bataryalara çekiçle vurmayın. Lityum bataryalar şiddetli yanar ve zor söndürülür.

Nereye götürmeli? Vogtland'da atık teslimi

Elektrikli cihazlar evsel atığa atılmaz; bu bir tavsiye değil, kuraldır. Eski elektrikli cihazın sahibi, onu belediyenin geri dönüşüm merkezine (Wertstoffhof) ya da satıcıya götürmekle yükümlüdür; teslim ücretsizdir.

Teslimden önce, cihazın içinde yer almayan atık pilleri ve zarar vermeden çıkarılabilen lambaları cihazdan ayırmanız gerekir (§ 10 Abs. 1 Satz 2 ElektroG). Yani dışarıdan çıkardığınız bir laptop bataryası ayrıca pil toplama noktasına gider. Batarya kasanın içindeyse içinde kalır ve cihaz bütün olarak teslim edilir.

Vogtland ilçesinde (Vogtlandkreis) Falkenstein, Oelsnitz, Plauen ve Schneidenbach'taki dört geri dönüşüm merkezi elektronik atığı ücretsiz kabul eder. Rodewisch'e en yakını Falkenstein'dır. Yanınızda geçerli bir kimlik kartı (Personalausweis) getirmeniz gerekir.

Eskiden küçük elektronik eşyalar için konulan toplama konteynerleri bu arada kaldırıldı; nedenlerden biri lityum bataryaların yangın tehlikesi. Yani geri dönüşüm merkezine gitmekten artık kaçış yok.

Televizyon ya da çamaşır makinesi gibi büyük cihazlar için başvuruyla ücretli alım hizmeti vardır; ücret 27,55 € ve her alımda en fazla dört büyük cihaz götürülür. Tek bir bilgisayar için buna değmez, ama birkaç cihazla bodrum boşaltırken değer.

Bunun dışında büyük elektronik mağazaları eski cihazları geri alır, küçük cihazları yeni bir şey almadan da. Sizin için önemli olan, her iki durumda da verileri önceden halletmiş olmanızdır. Geri dönüşüm merkezinde kimse harddiskinize göz kulak olmaz.

Atmadan önce: yeniden kullanmaya değer mi?

Her eski bilgisayar hurda değildir.

Çocuklar ya da torunlar için ikinci cihaz olarak. Ödev, yazı yazmak ve video izlemek için SSD'li on yıllık bir cihazın performansı rahatça yeter. Yine de güvenliği sağlanmalı: ya 12 Ekim 2027'ye kadar süren ücretsiz ESU güncellemeleriyle ya da doğrudan bir Linux sistemiyle.

Hafif bir sistemle kullanmaya devam etmek. Windows 11 için fazla eski bilgisayarlar Linux sistemiyle çoğu zaman şaşırtıcı derecede hızlı çalışır. Herkese göre değil, ama internette gezinmek ve ofis işleri için ciddi bir seçenek.

Parçalarını kullanmak. RAM, güç kaynağı ve harddisk çoğu zaman bir sonraki cihazda kullanılabilir. Harici bir kutuya takılan eski bir harddisk, işe yarar bir yedekleme diski olur.

Satmak. İş laptopları değerlerini şaşırtıcı derecede uzun korur. Bir cihazı hediye etmeden önce benzer cihazların ikinci elde ne ettiğine kısaca bakın.

Yeniden kullanmaya karşı çıkan ise güvenlik güncellemelerinin eksikliğidir. Artık desteklenmeyen bir Windows ile internete çıkan bilgisayar, teknik olarak çalışsa da bir risktir. Bunun somut olarak ne anlama geldiğini “Windows 10 artık desteklenmiyor: şimdi ne yapmalısınız” rehberinde bulursunuz.

Ve silmeye başlamadan önce: Yeni bilgisayara geçmesi gereken her şey önceden aktarılmalı. Neyin kopyalanabildiğini, neyin yeniden kurulması gerektiğini “Verileri yeni bilgisayara taşımak” rehberinde bulursunuz.

Sık sorulan sorular

Bilgisayarı birine vermeden önce harddiski biçimlendirmek yeter mi?

Hayır. Hızlı biçimlendirmede yalnızca içindekiler tablosu yenilenir, veriler okunabilir kalır. Cihazda klasik bir harddisk varsa “Bu bilgisayarı sıfırla” işlevini “Sürücüyü tamamen temizle” seçeneğiyle kullanın. SSD'de üzerine yazmak güvenilir şekilde işe yaramaz; burada doğru yol üreticinin Secure Erase komutudur ya da diski söküp saklayın.

Bir SSD'yi nasıl güvenle silerim?

Üreticinin silme komutuyla ya da şifrelemeyi kullanıp anahtarı yok ederek. İkinci yol ancak sürücü baştan beri şifreliyse işe yarar. Şifrelemeyi şimdi açarsanız, eski şifresiz veri kalıntıları dahili yedek alanlarda kalır. SSD'lerde birkaç kez üzerine yazmak güvenilir değildir ve bellek hücrelerini gereksiz yere yıpratır.

Artık silinemeyen bozuk bir harddiski ne yapmalıyım?

Mekanik olarak parçalayın ya da sökülmüş halde saklayın. Bir sürücünün artık tanınmaması, verilerin okunamaz olduğu anlamına gelmez.

Eski bilgisayarımı Rodewisch'te nereye bırakabilirim?

Falkenstein'daki en yakın belediye geri dönüşüm merkezine ücretsiz olarak, kimlik kartınızla teslim edebilirsiniz. Alternatif olarak büyük elektronik mağazaları da eski cihazları geri alır.

Eski fotoğrafları ve belgeleri önceden kurtarabilir miyim?

Çoğu durumda evet, cihaz artık açılmasa bile. Disk mekanik olarak hasar görmediği sürece veriler genellikle okunup harici bir diske aktarılabilir.

+49 3744 4399760Pzt–Cum 8–17
ArayınGeri arama

PARÇA LİSTESİ · SAYFA 1/1

Bu sayfa nelerden oluşuyor

Değerler sayfa oluşturulurken ölçüldü. JavaScript açıksa tarayıcınız canlı olarak yeniden ölçer.

SIRAPARÇATÜRBOYUT
01index.htmlBelge≈ 29 kB
02styles.cssStil dosyası≈ 20 kB
03scripts.jsKomut dosyası≈ 13 kB
04archivo-variable.woff2Yazı tipi≈ 58 kB
05ibm-plex-mono.woff2Yazı tipi≈ 30 kB
06favicon.svgGrafik< 1 kB

Reklam ya da analiz çerezi: yok. Siz onay vermeden bu site, içerik dağıtım hizmetimiz Cloudflare dışında yabancı sunuculardan hiçbir şey yüklemez; yazı tipleri, komut dosyaları ve grafikler bizde durur. Sizin IT sisteminizi de böyle kuruyoruz.

ÇALIŞMA SAATLERİ DIŞINDA

Yine de çekinmeden arayın

Normalde pazartesiden cumaya 8–17 arası ofisteyiz.

Numara akşamları ve hafta sonu da bize yönlendirilir, çoğu zaman da telefonu açan biri olur. Ama bunun sözünü veremeyiz.

Kimseye ulaşamazsanız kısa bir sesli mesaj bırakın: adınız, numaranız ve konu. En kısa zamanda, en geç bir sonraki iş günü sizi geri ararız.

Görüşme ücretsizdir. Çalışma saatleri dışında birinin hemen ilgilenmesi gerekiyorsa fiyat listesindeki ek ücret uygulanır.

Şimdi arayın+49 3744 4399760

Yazmayı mı tercih edersiniz? İletişim formunu kullanın ya da [email protected] adresine yazın. Mesajınızı bir sonraki iş günü okuruz.

TEŞHİS · AT-K2

Nasıl yardımcı olabiliriz?

↵ SEÇESC KAPATBİZİ ARAYIN: +49 3744 4399760

Kişisel ayarlar

Hangi hizmetler yüklenebilsin?

Teknik olarak gerekli

Burada verdiğiniz karar ile renk şeması ve hareket ayarlarınız. Bu bilgiler cihazınızda küçük kayıtlar olarak kalır ve hiçbir zaman bir sunucuya gönderilmez. Sitenin çalışması için gereklidir, bu yüzden kapatılamaz.