رهنما · AT-R01REV. 2026-A
قاعدۀ 3-2-1: بکاپی که در وقت ضرورت کار کند

نوشتۀ Benjamin Reichertشبکه، هاردویر، پشتیبانی · متخصص انفورماتیک در بخش ادغام سیستمها (Fachinformatiker، IHK)آخرین بازنگری:
قاعدۀ 3-2-1 چه میگوید؟
پشت این سه عدد یک فکر ساده است: هر تدبیر حفاظتی به تنهایی ممکن است ناکام شود — پس هیچ وقت تنها به یکی تکیه نکنید.
- سه کاپی: اصل معلومات روی سرور یا کمپیوتر، و دو بکاپ. اگر یک کاپی از کار بیفتد، باز هم دو کاپی باقی میماند.
- دو نوع حافظه: بکاپها روی تخنیک مختلف قرار دارند — مثلاً روی یک دستگاه بکاپ در دفتر و روی حافظۀ رمزگذاریشده در یک مرکز معلومات. خرابیای که یکی را میزند، کمتر پیش میآید که دیگری را هم بزند.
- یک کاپی بیرون از دفتر: در برابر آتشسوزی، آب، دزدی و ولتاژ زیاد — در برابر هر چیزی که به دفتر و بکاپ همزمان آسیب برساند.
یادداشت حاشیهچرا «دو نوع حافظه»؟
این قاعده از زمانی است که سوال این بود: «نوار یا هارد دیسک؟» امروز اصل موضوع این است: دو سیستم مستقل از هم که به یک برق، یک شبکه و یک معلومات ورود وصل نباشند. دو هارد USB از یک نوع که به یک سرور وصل باشند، از نظر این قاعده تنها یک حافظه حساب میشوند.
چرا هارد دیسک کنار سرور کافی نیست؟
هارد دیسک بیرونی شروع خوبی است — اما معمولاً همیشه به دستگاه وصل است و در همان اتاق قرار دارد. یک تروجان رمزگذار (Ransomware) هر چیزی را که به آن برسد رمزگذاری میکند، و بکاپ وصلشده هم جزء آن است. آتشسوزی یا دزدی به اصل و کاپی در یک لحظه آسیب میرساند. وضعیت خود هارد را بررسی هارد دیسک نشان میدهد.
یکی از خویشاوندان این حالتها قطع برق است: اینکه قطع ناگهانی برق با NAS و سرور چه میکند و کدام UPS از آنها محافظت میکند، در رهنمای «قطع برق در شرکت» آمده است.
یک فولدر همگامشده در کلاود هم بکاپ نیست. خدمات بزرگ حالا نسخههای قبلی و سطل زباله دارند، اما حدود بکاپ هیچ جا تعیین نشده است: دیتابیسها، فایلهای باز و وضعیت سیستم بیرون میمانند. ثبوتی هم وجود ندارد که بتوان از آن چیزی را بازیابی کرد. و همه چیز به یک حساب با لایسنس آن وابسته است. کسی که این حساب را تصرف کند، به اصطلاح بکاپ را هم با آن تصرف میکند.
بخشی که واقعاً مهم است: بازیابی
در عمل، بکاپها کمتر در ذخیره کردن ناکام میشوند — بیشتر در برگرداندن ناکام میشوند. بکاپ ماهها پیام «موفق» داده، اما ناقص بوده است. پسورد رمزگذاری را دیگر کسی نمیداند. یا برگرداندن کار میدهد، اما چند روز طول میکشد و در این مدت کار شرکت متوقف است.
به همین دلیل هر بکاپ به آزمایش بازیابی نیاز دارد: به طور منظم یک فایل را برگردانید، با فاصلۀ بیشتر یک سیستم کامل را — و وقت آن را اندازه بگیرید. تنها همین گزارش، امید را به ثبوت تبدیل میکند. بکاپی که هیچ وقت برگردانده نشده، بکاپ نیست، بلکه یک وعده است.
یادداشت حاشیهدو سوالی که پلان اضطراری شما باید جواب بدهد
اول: حد اکثر چقدر کار را میتوانید از دست بدهید — یک روز، یک ساعت؟ از روی این تعیین میشود که چند وقت یک بار بکاپ گرفته شود. دوم: با چه سرعتی باید دوباره کار کرده بتوانید؟ از روی این تخنیک انتخاب میشود. متخصصان این را RPO و RTO میگویند — مهمتر از این مخففها این است که جوابها کتبی ثبت باشند.
این قاعده را در شرکت اینطور اجرا کنید
چهار چیز امتحان خود را داده است. اول: بکاپ خودکار — کاری که باید دستی شروع شود، روزی فراموش میشود. دوم: بکاپ وقتی مشکلی پیش آید خودش خبر میدهد، به جای اینکه بیصدا ناکام شود. سوم: دست کم یک کاپی از شبکه جدا است یا به شکل غیر قابل تغییر ذخیره شده، تا مهاجم به آن نرسد. چهارم: یک پلان اضطراری به زبان ساده آماده است — کی چه کار میکند، به کدام ترتیب، با کدام معلومات ورود.
ما بکاپ را نزد مشتریان خود دقیقاً همینطور تنظیم میکنیم: طبق قاعدۀ 3-2-1، با بازیابی آزمایششده و پلان اضطراریای که افراد غیر فنی هم آن را میفهمند — بیشتر در صفحۀ بکاپ و بازیابی پس از حادثه. تا خرابی سرور تنها یک صبح بد باشد، نه ورشکستگی.
اینکه شرکت شما امروز در کجا قرار دارد، بررسی آمادگی برای حالت اضطراری آیتی در چند دقیقه نشان میدهد: چهار نکتۀ بالا را میپرسد، همچنان برق، دسترسیها و مستندسازی را، و تخمین میزند که دوباره راهاندازی چقدر طول میکشد.