رهنما · AT-R09REV. 2026-A
چرا ایمیلهای من در Spam میروند؟ SPF، DKIM و DMARC به زبان ساده

نوشتۀ Felix Götzمدیر عامل · کارشناس تجارتی انفورماتیک (Informatikkaufmann، IHK)آخرین بازنگری:
تماس اکثراً اینطور است: «مشتری میگوید پیشنهاد کتبی قیمت (Angebot) ما هرگز به دستش نرسیده. اما در پوشۀ فرستادهشدههای ما هست.»
و بلی، فرستاده شده بود. فقط به مقصد نرسیده بود. دست کم نه به جایی که کسی آن را ببیند.
این خیلی گرانتر از آن است که به نظر میرسد. فاکتوری که در اسپم باشد پرداخت نمیشود. پیشنهاد قیمتی که در اسپم باشد قبول نمیشود. و شما معمولاً اصلاً خبر نمیشوید، چون کسی زنگ نمیزند تا بگوید از شما چیزی نشنیده است.
در طرف گیرنده چه میشود
وقتی ایمیل شما به گیرنده میرسد، سرور او پیش از آنکه آن را در صندوق بگذارد سه سوال میپرسد:
آیا این سرور اصلاً اجازه داشت به نام شما ایمیل بفرستد؟
آیا ایمیل در راه تغییر داده شده است؟
و اگر جواب یکی از این دو نخیر باشد، چه باید بکنم؟
برای هر یک از این سوالها یک ریکارد وجود دارد که شما در DNS خود ثبت میکنید. DNS جایی است که تنظیمات دومین شما در آن است، معمولاً نزد شرکت هاستینگ. اگر این ریکاردها نباشند، سرور گیرنده باید حدس بزند. و در صورت شک، به ضرر شما حدس میزند.
SPF: کی اجازه دارد به نام شما ایمیل بفرستد؟
SPF یک لست است. در آن نوشته شده که کدام سرورها اجازه دارند برای دومین شما ایمیل بفرستند. اگر ایمیلی از سروری بیاید که در لست نیست، این یک علامت هشدار است.
یک نکته که بعداً مهم میشود: در این بررسی آدرس فرستندهای که گیرنده در صندوق خود میبیند بررسی نمیشود، بلکه آدرس تخنیکی برگشت روی پاکت ایمیل. این دو میتوانند با هم فرق داشته باشند. DMARC دقیقاً برای همین است.
ساده به نظر میرسد، و واقعاً هم ساده است. با این هم دو دام وجود دارد.
اول: برای هر دومین فقط یک ریکارد SPF مجاز است. ما بارها دو یا سه ریکارد پیدا میکنیم، چون برای هر خدمت نو یک ریکارد دیگر ساخته شده است. نتیجه دو برابر بهتر نیست، بلکه خراب است. همه چیز باید در یک ریکارد باشد.
دوم: به همه چیزهایی فکر کنید که به نام شما ایمیل میفرستند. نه فقط سرور ایمیل. بلکه ابزار خبرنامه، پروگرام حسابداری که فاکتور میفرستد، و فورم تماس روی ویبسایت. اگر یکی از اینها فراموش شود، درست همان ارسال در اسپم میرود.
DKIM: مُهر روی پاکت
DKIM روی هر ایمیل بیرونرونده یک امضای دیجیتال میگذارد. گیرنده این امضا را با کلیدی که شما در DNS خود نشر کردهاید مقایسه میکند.
اگر درست باشد، دو چیز را میداند: ایمیل واقعاً از شرکت شما است، و در راه کسی در آن دست نبرده است.
تنظیم آن معمولاً کار شرکت ایمیل است. در Microsoft 365 چند کلیک است و دو ریکارد DNS، در Google Workspace یک ریکارد کافی است. بخش زحمتدار باز همان است: هر خدمتی که به نام شما ایمیل میفرستد، کلید خودش را لازم دارد.
DMARC: دستور اینکه در صورت شک چه شود
SPF و DKIM فقط معلوم میکنند که آیا چیزی نادرست است یا نه. اینکه بعد از آن چه شود را DMARC میگوید.
شما یکی از سه دستور را ثبت میکنید:
- none یعنی: هیچ کاری نکن، فقط گزارش بده
- quarantine یعنی: بفرست به پوشۀ اسپم
- reject یعنی: اصلاً قبول نکن
اما DMARC یک چیز دوم را هم بررسی میکند، و بیشتر کسان در همینجا ناکام میشوند: دومینی که از SPF یا DKIM گذشته، باید با دومینی که گیرنده در بخش فرستنده میبیند هماهنگ باشد. نمونۀ معمول ابزار خبرنامه است. این ابزار از نظر تخنیکی درست از طریق دومین خودش ایمیل میفرستد، SPF روی PASS است، و با این هم DMARC رد میشود، چون در بخش فرستنده آدرس شرکت شما آمده است. راه حل این است که آن خدمت ایمیلها را با یک کلید DKIM از دومین شما امضا کند یا از یک آدرس فرستنده در دومین شما بفرستد.
و اینجا همان نقطهای است که بیشتر کسان در آن میایستند. DMARC روی «none» گذاشته میشود، چون بیخطر است، و همانجا میماند. برای همیشه. به این ترتیب یک ریکارد دارید، اما هیچ محافظتی ندارید. هر کسی هنوز هم میتواند با آدرس شما ایمیل بفرستد.
DMARC علاوه بر این گزارش هم میدهد. شما به طور منظم لستی میگیرید از کسانی که به نام شما ایمیل میفرستند. در آن خدماتی پیدا میشوند که مدتهاست کسی از آنها استفاده نمیکند. و گاهی فرستندههایی که هرگز با شما کاری نداشتهاند.
اینطور بررسی کنید که کار میکند یا نه
برای این کار نه ابزاری لازم دارید و نه شرکت خدماتی. از آدرس شرکت خود یک ایمیل به یک حساب Gmail بفرستید. در Gmail پیام را باز کنید، روی سه نقطه کلیک کنید و «نمایش اصل» (Original anzeigen) را انتخاب کنید.
بعد در بالا سه سطر میبینید: SPF، DKIM، DMARC. پشت هر کدام PASS یا FAIL.
سه بار PASS هدف است. هر چیز دیگر یعنی کاری باقی مانده.
این آزمایش دو دقیقه وقت میگیرد و بیشتر از هر حدسی به شما معلومات میدهد. بعد از هر تغییر هم دوباره آن را انجام دهید، و برای هر راه ارسال جداگانه. ممکن است سرور درست باشد، در حالی که ابزار خبرنامه رد میشود.
آنچه در DNS شما ثبت است را بررسی ایمیل نشان میدهد: دومین را وارد کنید، و SPF، DKIM و DMARC را با توضیح اینکه چه کم است لست میکند. این جای ایمیل آزمایشی را نمیگیرد، چون فقط همان نشان میدهد که یک راه ارسال مشخص در عمل چطور میرسد. آنچه در هدر (Header) ایمیل آزمایشیِ رسیده نوشته است را تحلیل هدر ایمیل به زبان ساده توضیح میدهد.
مشکل در عمل اکثراً در کجاست
دو یا سه ریکارد SPF همزمان. بیشتر از آنچه فکر میکنید پیش میآید.
ارسال خبرنامه یا سیستم ERP در هیچیک از ریکاردها نیست، چون هر دو دو سال بعد از تنظیم ایمیل اضافه شدند.
DMARC از سه سال به این طرف روی «none» است و کسی گزارشها را نمیخواند.
ریکارد SPF ارجاعهای زیادی دارد. حداکثر ده جستجو مجاز است، و هر خدمتی که در آن آمده حساب میشود. اگر از این بیشتر شود، ریکارد کاملاً بیاعتبار میشود، بدون اینکه جایی پیام خطا ظاهر شود.
و مورد کلاسیک: همه چیز تنظیم شد، اما کسی هرگز بررسی نکرد که واقعاً کار میکند یا نه.
آنچه این حل نمیکند
راستش را بخواهید: حتی با سه بار PASS هم ایمیلها میتوانند در اسپم بروند. تخنیک شرط اول است، نه ضمانت. اگر عنوان ایمیل شما مثل اعلان تجارتی به نظر برسد، اگر ناگهان دو هزار ایمیل یکجا بفرستید یا اگر دومین شما تازه از هفتۀ گذشته وجود دارد، بهترین ریکارد DNS هم کمک زیادی نمیکند.
اما بدون این ریکاردها از همان اول باختهاید. و از 2024 به این طرف Google و Yahoo — و حالا Microsoft هم — برای ارسالهای بزرگتر به هر حال میخواهند که هر سه موجود باشند.
ترتیب کار
- همه سیستمهایی را که به نام شما ایمیل میفرستند لست کنید. واقعاً همه را.
- یک ریکارد SPF واحد بسازید که همۀ آنها را بپوشاند. ریکاردهای تکراری موجود را حذف کنید.
- DKIM را نزد شرکت ایمیل فعال کنید و برای هر خدمت ارسال دیگر هم تنظیم کنید.
- DMARC را اول روی «none» بگذارید و گزارشها را چند هفته بررسی کنید.
- وقتی دیگر چیز مهمی رد نمیشود، آن را به «quarantine» بالا ببرید. بعداً به «reject».
- آزمایش Gmail. بعد از هر تغییر.
قدم 4 همان است که نباید از آن گذشت. کسی که مستقیم به «reject» برود، ممکن است ارسال فاکتورهای خودش را بند کند.
برای قدم 5 یک دلیل دیگر هم برای احتیاط هست. همین که یک ایمیل فارورد شود، از طریق یک Alias، یک لست توزیع یا یک Mailing List، SPF به طور طبیعی میشکند: سروری که ایمیل را فارورد میکند در لست شما نیست. چیزی که آن وقت ایمیل را نجات میدهد، یک امضای DKIM سالم است، چون آن از فارورد شدن سالم میگذرد. به همین خاطر فقط وقتی به «reject» بروید که DKIM در همۀ راههای ارسال واقعاً درست کار کند.
کسی که نمیخواهد این لست را خودش طی کند: دقیقاً همین تنظیمات را ما در چارچوب پشتیبانی آیتی برای شرکتها انجام میدهیم.