Máy tính nhiễm virus hay bị gọi điện lừa đảo?
Một cửa sổ cảnh báo không tắt được, người gọi điện tự xưng là Microsoft, hoặc anh chị đã gõ mật khẩu vào một trang mà giờ thấy đáng ngờ. Chuyện này xảy ra với nhiều người, kể cả người cẩn thận. Chúng tôi không trách ai cả.
Hãy cứ để yên máy tính và gọi cho chúng tôi: +49 3744 4399760. Qua điện thoại, chúng tôi nói anh chị cần làm gì ngay lúc này. Sau đó chúng tôi gỡ những thứ không nên có trên máy và cùng anh chị bảo vệ các tài khoản mà người lạ có thể đã xâm nhập.
Những việc anh chị có thể làm ngay.
Bốn việc, theo thứ tự này. Không việc nào cần kiến thức chuyên môn.
Cúp máy và đừng bấm gì thêm.
Nếu vẫn còn người trên điện thoại hướng dẫn anh chị thao tác trên máy: hãy cúp máy. Không cần chào tạm biệt. Trong cửa sổ cảnh báo, anh chị đừng bấm gì cả, kể cả “Hủy” hay “Đóng” ngay trong thông báo đó.
Ngắt máy tính khỏi internet.
Việc này áp dụng khi người lạ đã vào máy hoặc anh chị đã cài gì đó theo hướng dẫn. Tắt Wi-Fi hoặc rút dây mạng, chỉ có vậy. Nếu anh chị không biết làm thế nào thì cứ tắt máy. (Nếu chỉ là một cửa sổ cảnh báo và anh chị không làm gì khác thì chỉ cần đóng trình duyệt.)
Đừng đăng nhập gì trên thiết bị này nữa.
Cho đến khi chúng tôi xem máy, anh chị đừng giao dịch ngân hàng điện tử và đừng gõ mật khẩu trên đó. Hãy đổi mật khẩu từ một thiết bị khác mà anh chị tin tưởng: điện thoại, máy tính bảng hoặc máy của con gái.
Gọi điện.
+49 3744 4399760, thứ Hai–thứ Sáu, 8–17 giờ. Anh chị cứ kể lại chuyện đã xảy ra như mình đã trải qua. Chúng tôi sẽ nói mức độ nghiêm trọng và bước tiếp theo là gì.
Những việc khác anh chị có thể làm mà không sợ sai: chụp ảnh thông báo bằng điện thoại và ghi lại thời điểm xảy ra. Ổ cứng ngoài chứa bản sao lưu thì tạm thời cứ để rút ra, đừng cắm vào máy. Để đọc thêm, có danh sách kiểm tra về phần mềm độc hại của BSI và cảnh sát.
Chuyện gì đã xảy ra với anh chị?
Anh chị không cần biết tên gọi của thứ đã dính vào máy. Chúng tôi chỉ cần biết anh chị đã thấy gì và sau đó đã làm gì. Thường là một trong bốn trường hợp này, đôi khi hai trường hợp cùng lúc.
Một cửa sổ cảnh báo yêu cầu anh chị gọi điện.
Màn hình đầy thông báo virus, thường kèm tiếng còi và một số điện thoại. Đó là một trang web giả làm Windows. Cả Windows lẫn phần mềm diệt virus của anh chị đều không bao giờ hiện số để gọi. Hãy đóng trình duyệt bằng Alt+F4. Nếu không được, mở Task Manager bằng Ctrl+Shift+Esc (bàn phím Đức: Strg+Umschalt+Esc) và tắt trình duyệt ở đó (hoặc anh chị gọi cho chúng tôi, chúng tôi hướng dẫn qua điện thoại). Nếu anh chị chưa gọi cho ai và chưa cài gì thì thường không có chuyện gì xảy ra. Nếu cửa sổ cứ hiện lại, chúng tôi sẽ gỡ nguyên nhân; thường là một thông báo đã được cho phép trong trình duyệt từ lúc nào đó.
Anh chị đã nhập mật khẩu vào một trang giả.
Tin nhắn trông như của công ty giao hàng, ngân hàng hoặc nhà cung cấp email của anh chị, và đường link dẫn đến một trang đăng nhập làm giả. Lúc đó vấn đề không nằm ở máy tính mà ở tài khoản. Hãy đổi mật khẩu từ một thiết bị khác, và đổi ở mọi nơi anh chị dùng cùng mật khẩu đó. Chúng tôi cùng anh chị xem đã có ai vào tài khoản chưa, và đăng xuất các thiết bị lạ ở đó.
Người lạ đã điều khiển từ xa máy tính của anh chị.
Một người gọi điện, tự xưng là của Microsoft hoặc ngân hàng của anh chị, đã bảo anh chị chạy một chương trình rồi tự di chuyển chuột. Hãy ngắt máy khỏi internet và để máy tắt. Chỉ đóng cửa sổ là chưa đủ: những chương trình như vậy thường tự cài để chạy lại mỗi lần khởi động. Chúng tôi gỡ hoàn toàn, xem trong thời gian đó những gì đã được mở, và bảo vệ các tài khoản đang đăng nhập lúc ấy.
Phần mềm diệt virus báo động, hoặc máy chạy lạ.
Một thông báo phát hiện. File không mở được nữa. Chương trình anh chị chưa từng cài, hoặc trang chủ trình duyệt đột nhiên khác đi. Tạm thời anh chị đừng giao dịch ngân hàng điện tử trên máy đó. Chúng tôi tìm ra nguyên nhân và gỡ bỏ. Nếu máy chỉ chậm đi thì hiếm khi do virus; chúng tôi cũng xử lý được việc đó.
Các cuộc gọi từ người tự xưng là hỗ trợ Microsoft diễn ra thế nào và vì sao nhiều người mắc bẫy, anh chị có thể đọc trong cẩm nang về hỗ trợ Microsoft giả mạo. Cũng nên đọc cho người quen và hàng xóm, vì cuộc điện thoại tiếp theo có thể đến với họ.
Chúng tôi làm gì trên máy của anh chị.
Trước hết chúng tôi lắng nghe. Sau đó xem trên máy có gì khác kể từ sự việc: chương trình nào mới thêm vào, cái gì chạy cùng lúc khởi động và cái gì đã được cho phép trong trình duyệt. Nếu có người điều khiển từ xa, chúng tôi tìm chương trình đó và mọi cách khác mà người đó có thể dùng để quay lại. Tất cả những thứ đó đều bị gỡ.
Ngoài ra chúng tôi chạy quét virus kỹ. Windows có sẵn nhiều kiểu quét; một kiểu khởi động lại máy rồi quét trước khi Windows kịp tải. Ở đó mã độc khó ẩn nấp hơn nhiều. Với máy Mac, chúng tôi kiểm tra những việc tương tự.
Cuối cùng chúng tôi nói với anh chị bằng lời bình thường chuyện gì đã xảy ra: có gì nằm trong máy không, nó vào bằng cách nào và đã hết chưa. Đôi khi câu trả lời đơn giản là: không có gì cả, cửa sổ cảnh báo chỉ là một trang web. Như vậy ít nhất anh chị biết chắc.
Nếu hóa ra không có mã độc nào và máy chậm hoặc treo vì lý do khác thì chúng tôi làm tiếp từ đó. Đó là việc sửa máy tính và laptop thông thường. Còn nếu từ sau sự việc mà không vào được internet thì chúng tôi xem luôn Wi-Fi và router.
Dọn máy hay cài lại? Anh chị quyết định.
Thường chỉ cần dọn máy. Chúng tôi gỡ mã độc cùng phần còn sót lại, và máy vẫn như anh chị quen dùng. Nếu mã độc đã ăn sâu vào hệ thống hoặc người lạ đã ở trên máy lâu, chúng tôi khuyên cài lại: Windows hoặc macOS được cài mới và những gì bám vào máy sẽ mất hết.
Trước khi cài lại, chúng tôi sao lưu ảnh, tài liệu và email của anh chị và kiểm tra chúng trước khi chép lại vào máy. Chương trình được cài mới từ nhà sản xuất, không lấy từ bản sao cũ. Sau đó chúng tôi thiết lập lại để anh chị dùng quen tay, từ máy in đến các biểu tượng quen thuộc trên màn hình.
Mỗi cách tốn khoảng bao nhiêu, anh chị sẽ biết trước khi chúng tôi bắt đầu. Anh chị chọn cách nào thì chúng tôi làm cách đó.
Máy tính chỉ là một trong ba phần. Hai phần còn lại là tài khoản và bản sao lưu dữ liệu của anh chị, và chúng tôi cũng lo hai phần đó như vậy.
Giành lại quyền kiểm soát tài khoản của anh chị.
Ai có mật khẩu email của anh chị thì vào được hầu hết mọi thứ khác. Vì khi bấm “Quên mật khẩu”, đường link đặt lại mật khẩu đều được gửi về đúng hộp thư đó. Vì vậy chúng tôi bắt đầu từ tài khoản email rồi đi tiếp: ngân hàng, tài khoản mua sắm và mọi nơi dùng cùng mật khẩu.
Việc này chúng tôi làm cùng anh chị, trên một thiết bị chắc chắn sạch. Anh chị tự đặt mật khẩu mới. Chúng tôi đăng xuất mọi thiết bị lạ còn đang đăng nhập trong tài khoản (vì ở một số nhà cung cấp, các thiết bị đó vẫn còn dù mật khẩu đã đổi). Chúng tôi xem có ai đã cài chế độ chuyển tiếp, âm thầm gửi thư của anh chị sang một địa chỉ lạ không. Và chúng tôi kiểm tra số điện thoại và địa chỉ dự phòng đã lưu có còn là của anh chị không.
Mật khẩu của anh chị vẫn do anh chị giữ; anh chị tự gõ vào.
Nếu anh chị không vào được tài khoản nữa vì đã có người đổi mật khẩu, chúng tôi cùng anh chị đi theo cách khôi phục của nhà cung cấp. Cách đó với email và đăng nhập Windows ra sao, anh chị xem trong cẩm nang: quên mật khẩu, mất quyền truy cập.
Lớp bảo vệ tự chạy mỗi ngày.
Bảo vệ tốt ở nhà gồm vài việc tự chạy. Chúng tôi lo để phần mềm diệt virus được bật và tự cập nhật. Windows hoặc macOS, trình duyệt và các chương trình quan trọng nhất được chúng tôi đặt cập nhật tự động. Một phần mềm diệt virus mua thêm thì trong nhiều trường hợp là không cần.
Máy của anh chị còn chạy Windows 10? Vậy nên xem cẩm nang về việc Windows 10 hết hỗ trợ. Một hệ thống không còn cập nhật bảo mật là lỗ hổng mà không phần mềm diệt virus nào bịt được.
Rồi đến mật khẩu. Mỗi tài khoản quan trọng một mật khẩu riêng, đó là quy tắc mà hầu hết mọi người không giữ được (dễ hiểu thôi, ai nhớ nổi hết). Trình quản lý mật khẩu lo việc đó thay anh chị: anh chị chỉ nhớ một mật khẩu tốt, còn lại nó nhớ. Chúng tôi cài đặt và tập cùng anh chị cho đến khi đăng nhập bằng nó dễ hơn trước.
Và cuối cùng là việc mà không phần mềm nào làm được: nhận ra khi có người định lừa mình. Chúng tôi cho anh chị xem qua ví dụ cách nhận biết một tin nhắn giả. Tên người gửi và logo công ty rất dễ sao chép; có những dấu hiệu đáng tin hơn.
Một bản sao lưu mà mã độc không với tới được.
Ảnh và giấy tờ vẫn phải còn ngay cả khi máy bị nhiễm hoặc đơn giản là hỏng. Chúng tôi thiết lập bản sao lưu chạy đều đặn và giữ lại các phiên bản cũ hơn. Nhờ vậy anh chị lấy lại được một file ở đúng trạng thái trước khi xảy ra sự cố.
Có hai điều quan trọng. Ổ cứng cắm liên tục vào máy sẽ bị hỏng cùng máy khi có sự cố; sau khi sao lưu thì phải rút ra. Còn thư mục đám mây như OneDrive hay iCloud chỉ đồng bộ: thứ gì bị xóa hoặc hỏng trên máy thì ngay sau đó cũng bị xóa hoặc hỏng ở đó. Vì vậy nó không đủ làm bản sao lưu duy nhất.
Cuối cùng, chúng tôi cùng anh chị lấy lại một file từ bản sao lưu. Chỉ khi đó anh chị mới biết nó hoạt động. Và biết cách làm.
Nếu sau khi bị nhiễm đã có file biến mất hoặc bị mã hóa thì đó là việc của cứu dữ liệu. Hãy tắt máy và đừng thử thêm gì nữa.
Cách đến với chúng tôi.
Bắt đầu từ điện thoại. Anh chị kể chuyện đã xảy ra, chúng tôi cho anh chị biết chúng tôi đoán là gì và bước tiếp theo ra sao. Việc này không mất tiền.
Nếu nghi trên máy có mã độc thì máy phải để ngắt khỏi internet. Khi đó chúng tôi đến nhà anh chị, hoặc anh chị mang máy đến chỗ chúng tôi ở Rodewisch (Straße der Jugend 5, thứ Hai–thứ Sáu, 8–17 giờ).
Hỗ trợ từ xa chúng tôi dùng cho những việc sau đó, ví dụ bảo vệ tài khoản hoặc cài trình quản lý mật khẩu. Anh chị thấy từng thao tác và ngắt kết nối lúc nào cũng được. Điểm khác với kẻ lừa đảo rất đơn giản: với chúng tôi, anh chị là người gọi, không phải ngược lại.
Những việc khác thuộc phần hỗ trợ tại nhà, anh chị xem ở trang tổng quan sửa máy tính cho khách hàng cá nhân.
Chi phí hỗ trợ.
Chúng tôi tính tiền theo thời gian. Dọn máy nhanh hơn cài lại; chúng tôi dự tính bao nhiêu cho trường hợp của anh chị, anh chị sẽ được báo qua điện thoại trước khi bắt đầu. Nếu cần thêm phần mềm hoặc ổ cứng để sao lưu, chúng tôi cũng báo giá trước.
Giá theo giờ và phí đi lại có trong bảng giá trên trang này và trong bảng giá đầy đủ. Hỗ trợ từ xa không tính phí đi lại. Anh chị gọi chúng tôi từ thứ Hai đến thứ Sáu, 8–17 giờ, số +49 3744 4399760.
Thông số
- Chúng tôi hỗ trợ
- Cảnh báo virus, cuộc gọi lừa đảo, email giả mạo, người lạ truy cập vào máy tính
- Thiết bị của anh chị
- Máy tính Windows, laptop và Mac
- Trên thiết bị
- Gỡ mã độc và phần mềm điều khiển từ xa, nếu cần thì cài lại
- Tài khoản của anh chị
- Bảo vệ email và các tài khoản khác cùng anh chị
- Phòng ngừa về sau
- Cài đặt phần mềm diệt virus, cập nhật, trình quản lý mật khẩu và sao lưu dữ liệu
- Ba cách
- Tại nhà anh chị, tại văn phòng chúng tôi ở Rodewisch, hoặc qua hỗ trợ từ xa
- Đánh giá ban đầu
- Miễn phí qua điện thoại
- Giá
- Qua điện thoại, trước khi bắt đầu
Hỏi đáp
Câu hỏi thường gặp, trả lời ngắn gọn.
Cảnh báo virus hiện trên trình duyệt có thật không?
Hầu như không bao giờ. Nếu có kèm số điện thoại thì chắc chắn là lừa đảo: Windows hay phần mềm diệt virus đều không hiện số để anh chị gọi. Hãy đóng trình duyệt bằng Alt+F4 và đừng gọi vào số đó. Nếu anh chị chưa cài gì và chưa cho ai vào máy thì thường không có chuyện gì xảy ra.
Một người tự xưng là nhân viên Microsoft đã vào máy tính của tôi. Tôi phải làm gì bây giờ?
Cúp máy, ngắt máy tính khỏi internet (tắt Wi-Fi hoặc rút dây mạng) và để máy tắt. Nếu anh chị đã nói thông tin ngân hàng hoặc đã chuyển tiền, hãy gọi ngay cho ngân hàng. Sau đó gọi chúng tôi: chúng tôi gỡ hoàn toàn phần mềm điều khiển từ xa, kiểm tra xem còn cài thêm gì khác không, và cùng anh chị bảo vệ những tài khoản đang đăng nhập trong thời gian đó. Xin lưu ý: Microsoft không bao giờ tự gọi điện cho khách.
Tôi đã bấm vào một đường link và nhập mật khẩu. Giờ phải làm sao?
Bây giờ cần nhanh. Hãy đổi mật khẩu ngay, từ một thiết bị khác và trên trang thật của nhà cung cấp mà anh chị tự mở. Nếu anh chị dùng cùng mật khẩu đó ở nơi khác thì đổi cả ở đó. Tài khoản đã có người vào chưa, chúng ta sẽ cùng kiểm tra.
Tôi chỉ mới mở một email đáng ngờ. Vậy đã đủ để nhiễm virus chưa?
Chỉ đọc thì thường không sao. Chỉ khi anh chị mở file đính kèm, bấm vào đường link hoặc nhập thông tin thì mới nguy hiểm. Hãy xóa tin nhắn đó. Còn nếu anh chị không nhớ mình đã bấm vào đâu thì hãy gọi cho chúng tôi.
Máy tính của tôi có phải cài lại từ đầu không?
Thường là không. Nhiều thứ có thể gỡ đúng chỗ, và máy vẫn giữ nguyên như anh chị quen dùng. Chúng tôi khuyên cài lại hệ điều hành khi mã độc đã ăn sâu vào hệ thống hoặc người lạ đã vào máy trong thời gian dài. Ảnh và tài liệu của anh chị được sao lưu trước và chép lại sau. Đi theo cách nào là do anh chị quyết định.
Tôi có cần mua phần mềm diệt virus không?
Trong nhiều trường hợp là không. Windows có sẵn phần mềm diệt virus đủ dùng ở nhà, miễn là nó đang bật và được cập nhật. Máy của anh chị có đúng như vậy không, chúng tôi sẽ kiểm tra. Tuyệt đối đừng mua phần mềm do một cửa sổ cảnh báo hoặc một người gọi điện chào bán.
Máy Mac có bị nhiễm virus không?
Có, nhưng ít hơn. Còn với trang đăng nhập giả và cuộc gọi lừa đảo thì hệ điều hành nào cũng không giúp được, Mac cũng như máy Windows. Chúng tôi hỗ trợ cả hai.
Công ty có gỡ virus qua hỗ trợ từ xa được không?
Khi thật sự nghi nhiễm virus thì tốt hơn là không. Lúc đó máy phải được giữ ngắt khỏi internet, mà hỗ trợ từ xa thì máy phải online trở lại. Chúng tôi đến chỗ anh chị, hoặc anh chị mang máy đến Rodewisch. Những việc sau đó, như bảo vệ tài khoản hay cài trình quản lý mật khẩu, làm từ xa rất tốt và không mất tiền đi lại.
Gỡ virus tốn bao nhiêu tiền?
69 € mỗi giờ, đã gồm VAT (MwSt.), tính theo từng 15 phút (chưa đủ 15 phút cũng tính tròn 15 phút). Phí đi lại từ 20 € đã gồm VAT. Đánh giá ban đầu qua điện thoại là miễn phí. Qua đó, trước khi bắt đầu, anh chị cũng biết chúng tôi đoán nguyên nhân là gì và chi phí khoảng bao nhiêu. Dọn máy nhanh hơn cài lại.
Sau đó mọi thứ có thật sự an toàn trở lại không?
Đó là mục tiêu. Máy cài lại thì sạch, còn với các tài khoản thì chúng tôi xem lại tất cả những gì nhà cung cấp cho chúng tôi thấy. Thứ chúng tôi không lấy lại được là số tiền đã chuyển đi: chỉ ngân hàng của anh chị làm được việc đó, và gọi sớm chừng nào càng tốt chừng ấy. Nếu mã độc đã mã hóa file và không có bản sao lưu, chúng tôi sẽ nói thật với anh chị về khả năng cứu được.
Liên hệ
Anh chị cứ kể cho chúng tôi chuyện đã xảy ra.
Qua điện thoại, chúng tôi tư vấn miễn phí: anh chị cần làm gì lúc này và chi phí hỗ trợ khoảng bao nhiêu. Nếu anh chị đã nói thông tin ngân hàng thì hãy gọi ngân hàng trước.