Cẩm nang · AT-R05REV. 2026-A
Cuộc gọi “hỗ trợ Microsoft” và các chiêu lừa đảo khác: cách tự bảo vệ

Tác giả: Benjamin ReichertMạng, thiết bị, hỗ trợ · Chuyên viên tin học tích hợp hệ thống (Fachinformatiker für Systemintegration, IHK)Cập nhật:
Chiêu lừa diễn ra thế nào
Diễn biến hầu như lúc nào cũng giống nhau. Một người xưng là nhân viên tự ý gọi đến và nói máy tính của anh chị có vấn đề. Để “giúp”, họ yêu cầu anh chị cài một chương trình hoặc mở một trang web – nhờ đó họ có được quyền điều khiển màn hình của anh chị từ xa. Sau đó họ cho xem những thông báo hệ thống vô hại, coi đó là “bằng chứng” máy bị nhiễm, rồi tạo áp lực: phải làm ngay bây giờ, nếu không sẽ mất dữ liệu.
Cuối cùng bao giờ cũng có một yêu cầu: trả tiền “sửa chữa”, mua “phần mềm bảo mật”, hoặc nhập thông tin ngân hàng. Đôi khi họ còn bắt mua thẻ quà tặng rồi đọc mã số, hoặc nộp tiền mặt vào máy ATM bitcoin. Người đã cho điều khiển từ xa còn có nguy cơ bị cài phần mềm độc hại thật hoặc bị lấy cắp mật khẩu.
Dấu hiệu nhận biết lừa đảo
Có những dấu hiệu cảnh báo rất rõ. Chỉ cần đúng một dấu hiệu là anh chị phải hết sức cảnh giác:
- Microsoft, nhà cung cấp internet hay ngân hàng của anh chị không bao giờ tự gọi điện để báo có virus. Những cuộc gọi như vậy hầu như chắc chắn là lừa đảo.
- Họ tạo áp lực và giục gấp – hỗ trợ uy tín không thúc ép.
- Có người muốn điều khiển máy tính của anh chị từ xa trong khi anh chị không hề nhờ.
- Họ đòi thanh toán, nhất là bằng những cách bất thường như thẻ quà tặng hay tiền mã hóa.
- Họ hỏi mật khẩu, mã PIN hoặc thông tin ngân hàng.
Quy tắc đơn giản nhất là: không phải người đối thoại quyết định liên lạc có thật hay không, mà là con đường dẫn đến liên lạc đó. Ai tự ý gọi cho anh chị thì đáng ngờ. Số điện thoại do chính máy tính hiện ra cũng đáng ngờ như vậy. Chỉ số trong giấy tờ của chính anh chị mới đáng tin. Anh chị có thể cúp máy bất cứ lúc nào – như vậy không bất lịch sự, mà là khôn ngoan.
Kiểu ngược lại: cửa sổ cảnh báo trong trình duyệt
Ngày nay chiêu này thường chạy theo chiều ngược lại. Khi đang lướt web, một cửa sổ bật ra trông như cảnh báo của Windows: có tiếng còi báo động và thông báo máy tính đã bị khóa, kèm một số điện thoại của “hỗ trợ Microsoft”. Thường không đóng cửa sổ này được, đôi khi nó chiếm cả màn hình. Ai gọi vào số đó sẽ gặp đúng những kẻ như trong cuộc gọi từ bên ngoài – chỉ khác là họ có cảm giác mình chủ động.
Số điện thoại nằm trong một cửa sổ cảnh báo là một phần của chiêu lừa. Cả Microsoft lẫn phần mềm diệt virus của anh chị đều không hiện số hỗ trợ. Đừng gọi vào đó. Thay vào đó hãy đóng cửa sổ trình duyệt bằng Alt+F4; nếu không được, mở Task Manager bằng Ctrl+Shift+Esc (bàn phím Đức: Strg+Umschalt+Esc) và tắt trình duyệt từ đó. Thông thường máy tính của anh chị sau đó vẫn nguyên vẹn – cửa sổ ấy chỉ là một trang web, không phải kết quả kiểm tra.
Nên làm gì nếu anh chị đã trót làm theo?
Không cần hoảng sợ, nhưng hãy hành động nhanh:
- Ngắt kết nối. Tắt chương trình điều khiển từ xa và ngắt máy tính khỏi internet (tắt Wi-Fi hoặc rút dây mạng).
- Gỡ phần mềm hỗ trợ từ xa. Đóng cửa sổ chỉ kết thúc phiên đang chạy. Kẻ lừa đảo thường thiết lập luôn quyền truy cập lâu dài: chương trình tự chạy cùng Windows và đã lưu sẵn mật khẩu. Vì vậy hãy gỡ cài đặt hoàn toàn, nếu nghi ngờ thì làm trong chế độ an toàn của Windows.
- Đổi các mật khẩu quan trọng từ một thiết bị khác an toàn – nhất là mật khẩu email và ngân hàng trực tuyến.
- Báo cho ngân hàng nếu anh chị đã để lộ thông tin ngân hàng hoặc đã chuyển tiền. Khi cần, hãy khóa thẻ.
- Trình báo công an. Anh chị có thể trình báo tại bất kỳ đồn công an nào, và ở hầu hết các bang còn làm được trực tuyến qua Internetwache. Hãy chuẩn bị số điện thoại hiển thị, ngày giờ cuộc gọi, tên người đã nêu và chứng từ thanh toán. Với thủ tục đòi hoàn tiền, ngân hàng thường vẫn yêu cầu có biên bản trình báo.
- Nhờ kiểm tra máy tính. Nếu đã cho điều khiển từ xa, nên nhờ người có chuyên môn kiểm tra xem có bị cài phần mềm độc hại không.
Anh chị cũng nên chuẩn bị tinh thần rằng sau này sẽ có người liên lạc lần nữa – tự xưng là cơ quan nhà nước hoặc một dịch vụ lấy lại tiền cho anh chị. Ai đã trả tiền một lần thì nằm trong danh sách được bọn lừa đảo chuyền tay nhau. Lần liên lạc thứ hai này cũng là cùng một chiêu, chỉ đảo ngược lại: cuối cùng anh chị lại bị bắt trả tiền hoặc lại cho điều khiển từ xa. Việc hoàn tiền anh chị làm rõ với ngân hàng, không phải qua điện thoại với người lạ.
Cách tự bảo vệ từ nay về sau
Cách bảo vệ tốt nhất là dừng lại một lúc. Đừng để ai thúc ép, đừng cho ai điều khiển từ xa nếu chính anh chị không chủ động liên hệ, và nếu còn nghi ngờ thì hãy nói chuyện với một người anh chị tin cậy trước khi làm gì. Phần mềm diệt virus mới và cập nhật thường xuyên cũng giúp thêm – nhưng trước một cuộc gọi thì quan trọng nhất vẫn là sự nghi ngờ lành mạnh.
Nếu còn nghi ngờ, anh chị cứ hỏi chúng tôi ở Rodewisch
Điểm khác giữa chúng tôi và “hỗ trợ” giả qua điện thoại: chúng tôi ở ngay đây, tại Rodewisch, có địa chỉ và đăng ký thương mại (Handelsregister), và số điện thoại của chúng tôi nằm trong phần thông tin pháp lý (Impressum) của website này chứ không nằm trong một cửa sổ cảnh báo. Chúng tôi chỉ gọi cho anh chị khi chính anh chị đã yêu cầu. Nếu anh chị không chắc máy tính có vấn đề gì không, hoặc lo mình đã mắc bẫy, chúng tôi sẽ kiểm tra máy kỹ lưỡng và cài đặt biện pháp bảo vệ đáng tin cậy.