Cẩm nang · AT-R20REV. 2026-A
Chuyển dữ liệu sang máy tính mới: cái gì chép được, cái gì phải làm lại

Tác giả: Benjamin ReichertMạng, thiết bị, hỗ trợ · Chuyên viên tin học tích hợp hệ thống (Fachinformatiker für Systemintegration, IHK)Cập nhật:
Một chương trình không chỉ là thư mục chứa nó. Nó còn có mục trong registry của Windows, thư viện trong thư mục hệ thống và thường cả bản quyền gắn với thiết bị. Chép thư mục thì chỉ có cái thư mục. Chương trình thường sẽ không chạy.
Windows có sẵn công cụ cho việc này
Microsoft đã ngừng cung cấp tính năng chuyển dữ liệu trực tiếp giữa hai máy tính. Trên máy cũ chạy Windows 10 hoặc 11, hãy mở ứng dụng Sao lưu Windows. Chọn các thư mục muốn sao lưu lên OneDrive. Các thư mục được hỗ trợ gồm có Màn hình nền, Tài liệu và Ảnh. Khi thiết lập máy mới, hãy đăng nhập bằng cùng tài khoản Microsoft cá nhân và chọn bản sao lưu của máy cũ.
OneDrive cung cấp 5 GB dung lượng miễn phí. Nếu không đủ, hãy sao chép tệp vào ổ SSD hoặc ổ cứng gắn ngoài, rồi chép từ đó sang máy mới. Sao lưu Windows khôi phục các cài đặt đã chọn như thông tin truy cập Wi-Fi đã lưu, cũng như lối tắt của các ứng dụng đã ghim. Hãy cài đặt lại các chương trình trên máy mới.
Cái gì chép được
Mọi thứ là file: ảnh, video, nhạc, tài liệu, thư mục tải về, màn hình nền. Thêm dấu trang và mật khẩu đã lưu của trình duyệt, nếu anh chị đã đăng nhập trình duyệt. Những thứ này sẽ tự sang theo.
Cũng không có vấn đề: mọi thứ vốn nằm trên đám mây. Ai dùng OneDrive, Google Drive hoặc tương tự thì đăng nhập trên máy mới và chờ.
Cái gì phải cài đặt lại
Chương trình. Cài lại, nhập mã bản quyền. Anh chị nên lập trước một danh sách những chương trình mình thực sự dùng. Theo kinh nghiệm, chỉ bằng một nửa số đang cài.
Tài khoản email. Với IMAP thì không đáng lo, với POP3 thì phải cẩn thận. Chi tiết ở phần dưới.
Máy in và phụ kiện. Máy in mạng thì thêm trong phần cài đặt Windows; để in, ngày nay driver tiêu chuẩn có sẵn trong Windows là đủ. Phần mềm của nhà sản xuất chỉ cần cho những chức năng ngoài việc in, ví dụ quét. Đĩa kèm theo máy thì đã lỗi thời từ lâu.
Đăng nhập hai lớp (Zwei-Faktor). Nếu một ứng dụng trên điện thoại hoặc máy cũ tạo ra mã xác nhận, anh chị hãy chuyển sang thiết bị mới trước khi bỏ thiết bị cũ. Không thì anh chị tự khóa mình ngoài tài khoản. Cách xử lý khi đó có trong cẩm nang “Quên mật khẩu”.
Chuyện email
Có hai giao thức, và khác biệt này quyết định công sức bỏ ra.
Với IMAP, email vẫn nằm trên máy chủ của nhà cung cấp. Chương trình chỉ hiển thị những gì ở đó. Trên máy mới, anh chị thiết lập tài khoản là toàn bộ email quay lại.
Với POP3, chương trình tải email từ máy chủ về và thường xóa chúng ở đó. Khi đó bản duy nhất nằm trên máy. Nếu máy cũ bị xóa sạch thì email cũng mất, không lấy lại được. Vì vậy phải xuất email ra trước khi chuyển.
Anh chị xem được điều này trong phần cài đặt tài khoản của chương trình email. Nếu ở đó ghi POP hoặc POP3, xin anh chị đánh dấu lại và coi đó là việc quan trọng nhất của cả đợt chuyển.
Thứ tự làm giúp tránh rắc rối
Đừng chép thẳng từ máy cũ sang máy mới. Hãy đi đường vòng qua ổ cứng ngoài. Cách này lâu hơn, nhưng có một lợi ích đáng từng phút: sau khi chuyển, anh chị có sẵn một bản sao lưu đầy đủ trong ngăn kéo.
Và hãy dùng máy mới hai tuần rồi mới động đến máy cũ. Cái gì thiếu sẽ lộ ra trong thời gian đó, và khi máy cũ còn khởi động được thì mọi thứ chỉ là chuyện một thao tác, không phải ca cứu dữ liệu.
Sau đó mới đến việc xóa. Cách xóa để dữ liệu thật sự biến mất có trong cẩm nang “Máy cũ không dùng nữa”.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể chép nguyên cả ổ cứng cũ không?
File thì được, còn hệ điều hành thì tốt nhất là không. Bản sao ổ cứng (clone) sang thiết bị khác đôi khi vẫn khởi động được, nhưng kéo theo những rắc rối quen thuộc: thiếu driver cho mainboard mới, phải chuyển đổi giữa kiểu khởi động BIOS và UEFI, và bản quyền Windows gắn với máy cũ sẽ bị báo là chưa kích hoạt. Thêm vào đó là bao nhiêu năm rác tích tụ. Khi đổi sang máy mới, cài lại Windows sạch sẽ là cách yên tâm hơn: chép dữ liệu, không chép Windows.
Làm sao lấy lại email cũ của tôi?
Còn tùy giao thức. Với IMAP, email nằm trên máy chủ, anh chị chỉ cần cài lại tài khoản là có đủ. Với POP3, email chỉ nằm trên máy cũ và phải xuất ra trước. Anh chị dùng loại nào thì xem trong phần cài đặt tài khoản của chương trình email.
Phần mềm đã mua thì sao?
Phải cài lại, kèm mã bản quyền (Lizenzschlüssel). Anh chị hãy tìm mã này khi máy cũ còn chạy: trong email đặt hàng, trong tài khoản khách hàng của nhà sản xuất hoặc bằng công cụ đọc mã. Xóa ổ cũ rồi là mất.
Tôi có mang bản quyền Windows sang máy mới được không?
Máy cài sẵn Windows thì không: bản quyền gắn với thiết bị và ở lại đó. Bản đầy đủ mua riêng thì anh chị được phép chuyển. Máy mới vốn đã có sẵn Windows nên câu hỏi này ít khi đặt ra.
Chuyển dữ liệu mất bao lâu?
Riêng việc chép phụ thuộc vào lượng dữ liệu và cách chép. Qua USB 3, vài trăm gigabyte xong trong một đến hai giờ, qua Wi-Fi thì lâu hơn hẳn. Thứ ngốn thời gian thường không phải việc chép, mà là cài đặt lại chương trình và tài khoản.