ئامرازی AT-W4REV. 2026-A
پشکنینی تەنگانەی IT: دوای وەستانێک چەند زوو دەتوانن کار بکەنەوە؟
ئەوەی سێرڤەرێکی خراپکراو تەنیا بەیانییەکی ناخۆش دروست دەکات یان دوو هەفتە کار دەوەستێنێت، پێشوەخت دیاری دەکرێت. بە تایبەتی بە دوو شت: ئایا کۆپییەک لە داتاکانتان لە دەرەوەی شوێنی کار هەیە و پێشتر بۆ تاقیکردنەوە گەڕێندراوەتەوە، و ئایا جگە لە یەک کەس، کەسێکی تریش دەستی بە زانیارییەکانی چوونەژوورەوە دەگات. پشکنینی تەنگانەی IT ئەمانە بە 16 پرسیار دەپرسێت و لەسەر ئەو بنەمایە ماوەی دەستپێکردنەوەی کارەکەتان دەخەمڵێنێت، لەگەڵ نیشانەی ڕەنگی بۆ هەر بەشێک و سێ هەنگاوی هەرە گرنگ.
- 16 پرسیار، نزیکەی پێنج خولەک
- تەنیا لە براوزەردا حیساب دەکات
- ڕاپۆرت بۆ چاپکردن
01 / خۆپشکنین
کاروبارەکەتان چەند ئامادەیە بۆ وەستانێک؟
خۆپشکنین · 16 پرسیار · نزیکەی پێنج خولەک
پشکنینەکە لەسەر بنەمای زانیارییەکانتان دەخەمڵێنێت، سیستەمی ئێوەی نەبینیوە. ماوەکان لە ئەزموونی کارکردن لەگەڵ کاروبارەکانی تا 50 شوێنی کارەوە وەرگیراون، بەڵێن نین.
هەڵسەنگاندنەکە لە براوزەرەکەی خۆتاندا ئەنجام دەدرێت. وەڵامەکانتان نە دەنێردرێن و نە هەڵدەگیرێن.
02 / هۆکارەکانی وەستان
چی کاروبارێکی بچووک دەوەستێنێت؟
حەوت هۆکار لە نووسینگە، نۆرینگە و کارگەکاندا دووبارە دەبنەوە. هیچ کامیان نامۆ نییە و هیچ کامیان پێشوەخت ئاگاداری نادات. بۆیە پشکنینەکە ناپرسێت کام حاڵەت لای ئێوە ئەگەری زیاترە. دەپرسێت ئایا کاروبارەکەتان دەتوانێت بە سەلامەتی لە هەر یەکێکیان دەربچێت.
| چی ڕوو دەدات | ئەوکات چی بەردەست نییە | چی یارمەتیی دەستپێکردنەوەی کار دەدات |
|---|---|---|
| هارد، پاوەر یان مەینبۆردی سێرڤەر لە کار دەکەوێت | شوێنی هاوبەشی هەڵگرتنی فایلەکان، زۆرجار بەرنامەی پسپۆڕیش | باکئەپ، پارچەی یەدەگ لە ڕۆژی کاری داهاتوودا یان ئامێرێکی جێگرەوە |
| پچڕانی کارەبا، تەنانەت بۆ یەک چرکە | ئەوەی لەو کاتەدا دەنووسرا؛ دوای ئەوە هەندێک شت ئیتر دەست پێ ناکاتەوە | UPS (USV) کە سێرڤەرەکە بە ڕێکوپێکی دەکوژێنێتەوە |
| زیانی ئاو یان ئاگرکەوتنەوە | هەموو شتێکی ناو ژوورەکە، لەگەڵ باکئەپەکانی هەمان بینا | کۆپییەک لە دەرەوەی شوێنی کار و پەڕەیەکی تەنگانە لەسەر کاغەز |
| داتا بە هەڵە سڕاوەتەوە یان بەسەریدا نووسراوەتەوە | هەندێک فایل یان فۆڵدەر، کە زۆرجار تەنیا دوای چەند هەفتەیەک دەزانرێت | باکئەپێک بە وەشانەکان کە تا ڕابردوویەکی بە ئەندازەی پێویست دەگەڕێنەوە |
| بەرنامەی زیانبەخش داتاکان شفرە دەکات | سێرڤەر، کۆمپیوتەرەکانی کار و هەر باکئەپێکی بەستراو | کۆپییەک بێ پەیوەندی بە نێتۆرک یان بە قەدەغەکردنی سڕینەوە |
| پەیوەندیی ئینتەرنێت دەپچڕێت | ئیمەیڵ، تەلەفۆن، پارەدان بە کارت، هەر بەرنامەیەکی کلاود | ڕێگایەکی دووەم لە ڕێگەی نێتۆرکی مۆبایلەوە |
| تاکە کەسی خاوەن پاسوۆردەکان بەردەست نییە | دەستگەیشتن بە سێرڤەر، ڕاوتەر، ئەکاونتی Microsoft و دۆمەین | زانیارییە هەڵگیراوەکانی چوونەژوورەوە و جێگرەوەیەکی ڕاهێنراو |
ستوونی ڕاست سەرنجڕاکێشە. تەنیا دوو دێڕ پێویستیان بە تەکنەلۆژیای نوێ هەیە، ئەوانی تر ڕێکخستنن: زەرفێک بە زانیارییەکانی چوونەژوورەوە، پەڕەیەکی چاپکراو، کەسێکی دووەم کە دەزانێت هەردووکیان لە کوێن. لەبارەی کارەباشەوە، تەنیا پچڕانە گەورەکان نییە: تێکچوونی کورت و دووبارەبووەوە بەشێکی بەرچاو لە زیانەکان دروست دەکات Mills 2016. ئەوەی پچڕانی کارەبا چی لە سێرڤەر و NAS دەکات و کام UPS (USV) لێی دەپارێزێت، لە ڕێنمایی پچڕانی کارەبا لە کاروباردا ڕوون کراوەتەوە.
03 / RTO و RPO
چەند کار دەتوانن لەدەست بدەن، چەند ماوە دەتوانن بوەستن؟
لە بەڕێوەبردنی تەنگانەدا ناوی ئەم دوو پرسیارە RPO و RTOیە. BSI هەردوو زاراوەکە لە ستانداردی 200-4ی خۆیدا بۆ بەڕێوەبردنی تەنگانە بەکاردەهێنێت. مەبەست شتێکی زۆر کردارییە.
RPO دیاری دەکات ئەو داتایەی دەکرێت بگەڕێندرێتەوە تا چەندە دەتوانێت کۆن بێت. ئەگەر شەوانە باکئەپ بکرێت و کاتژمێر 15 کار بوەستێت، لەو نموونەیەدا داتای نێوان کاتی باکئەپ و وەستانەکە لەدەست دەچێت. RTO ئەو ماوە ئامانجەیە بۆ دەستپێکردنەوەی کار دوای وەستانێک.
کاروبارەکە هەردوو بەهاکە دیاری دەکات، نەک تەکنەلۆژیا. نۆرینگەیەک کە ڕۆژژمێری کاتە دیاریکراوەکانی لە بەرنامەدایە، دوای یەک کاتژمێر کاریگەریی وەستانەکە هەست پێ دەکات. کاروبارێکی پیشەسازی کە کارمەندەکانی لە شوێنەکانی بیناسازین، زۆرجار تەنیا لە کاتی نووسینی پسوولەکاندا هەستی پێ دەکات. بۆیە پشکنینەکە لە سەرەتادا پێوەری ئێوە دەپرسێت و ئەنجامەکەی لەگەڵ بەراورد دەکات.
ئامانجێک لە ڕووی تەکنیکییەوە چی دەوێت
بەها ڕێنماییەکان لە ئەزموونی کارکردنمان لەگەڵ کاروبارەکانی تا 50 شوێنی کارەوە وەرگیراون. هەرچەند ماوەی ئامانج کورتتر بێت، ئامادەکاریی زیاتر پێویستە.
| زۆرترین بڕی لەدەستچوو | چی پێویستە |
|---|---|
| یەک هەفتە | باکئەپی هەفتانە. ئەوەی حیساب دەکات دووبارەکردنەوەی کاری یەک هەفتە چی دەگەیەنێت، بە دەگمەن بەوە ڕازی دەبێت. |
| یەک ڕۆژی کار | هەموو ڕۆژێک بە شەو باکئەپ بگیرێت و کۆپییەکی لە دەرەوەی بیناکە بێت. بۆ زۆربەی کارگە و کۆمپانیا بچووکەکان ئەمە ئاستێکی گونجاوە. |
| چەند کاتژمێرێک | لەگەڵ ئەوەشدا، لە ماوەی ڕۆژەکەدا دۆخی داتاکان هەڵبگیرێت، بۆ نموونە هەر کاتژمێرێک وێنەیەکی دۆخی داتا (Snapshot) لەسەر سێرڤەرەکە. |
| زۆرترین ماوەی وەستانی کار | چی پێویستە |
|---|---|
| یەک هەفتە | باکئەپ لە دەرەوەی بیناکە، کڕینی هاردوێری نوێ لە کاتی تەنگانەدا. |
| دوو تا سێ ڕۆژ | هاردوێر بە خزمەتگوزاری لە شوێن لە ڕۆژی کاری دواتر، گەڕاندنەوەی داتا لە باکئەپ کە تاقی کرابێتەوە، زانیارییەکانی چوونەژوورەوە کە دەستبەجێ بەردەست بن. |
| یەک ڕۆژی کار | لەگەڵ ئەوانەشدا ئامێرێکی جێگرەوە یان گەڕاندنەوەی داتا بۆ مەکینەیەکی ڤێرچواڵ، و دابینکەرێکی خزمەتگوزاری کە کاتی وەڵامدانەوەی لەگەڵ ڕێک کەوتبێت. |
| چەند کاتژمێرێک | سیستەمێکی ئامادەی جێگرەوە بە کۆپییەک کە بەردەوام نوێ دەکرێتەوە، یان کارکردن لە کلاود بە ڕێگایەکی دووەم بۆ ئینتەرنێت. |
04 / ڕێسای 3-2-1
ڕێسای 3-2-1 واتای چییە، و 3-2-1-1-0 چی دەگەیەنێت؟
سێ کۆپی لە داتاکانتان، لەسەر دوو جۆری جیاوازی هەڵگر، یەکێکیان لە دەرەوەی بیناکە. نوسخەی ڕەسەنیش لە ژمارەکەدا هەژمار دەکرێت. سێرڤەرێک کە هەموو شەوێک باکئەپ لەسەر NASێک لە ژووری تەنیشت دەگرێت، بەم شێوەیە دوو کۆپی لە ناو بیناکەدا هەیە. تەنیا کۆپیی سێیەم کە لە بیناکە دەچێتە دەرەوە، لە ئاگر و ئاو ڕزگاری دەبێت.
فراوانکردنی ڕێساکە بۆ 3-2-1-1-0 بۆ بەرەنگاربوونەوەی نەرمەکاڵای زیانبەخشە کە داتاکان شفرە دەکات. ئەو نەرمەکاڵایە دەستی بە هەر شتێک دەگات کە بە نێتۆرکەوە بەستراوەتەوە، تەنانەت باکئەپێک لە دەرەوەی بیناکە کە سێرڤەرەکە مۆڵەتی نووسینی تێدا هەیە، و بە هەمان توندی زیان بە کۆمپانیا بچووک و گەورەکان دەگەیەنێت Connolly 2020. بۆیە 1ی زیادە ئاماژەیە بۆ کۆپییەک کە لە نێتۆرک دابڕاوە یان لە سڕینەوە پارێزراوە. 0 واتە سفر هەڵە لە تاقیکردنەوەدا.
BSI لە بەشی CON.3 پلانی باکئەپی داتادا هەر ئەم خاڵانە وەک بنەما داوا دەکات: باکئەپەکان لە شوێنی جیاواز هەڵبگیرێن، لە نووسینەوە بەسەریاندا بپارێزرێن و بەردەوام تاقی بکرێنەوە. لە پەڕەی باکئەپ و گەڕاندنەوە لە کاتی تەنگانەدا باس کراوە کە چۆن ئەمە بۆ کۆمپانیاکان دادەمەزرێنین؛ ڕێنماییەکەی ڕێسای 3-2-1یش ڕێساکە هەنگاو بە هەنگاو ڕوون دەکاتەوە.
نموونەیەک بە شەش شوێنی کار
سێرڤەرەکە هەموو شەوێک باکئەپ لەسەر NASێک لە ژوورێکی تر دەگرێت، ئەگەر بکرێت لە بەشێکی تردا کە بە بەربەستی دژەئاگر جیا کراوەتەوە. لە NASەکەوە باکئەپێکی دووەم دەنێردرێت بۆ هەڵگرێکی کلاود بە قەدەغەی سڕینەوە، کە تەنانەت هێرشبەرێک بە پاسوۆردی ئەدمینی سێرڤەرەکەش ناتوانێت هەڵی بوەشێنێتەوە. ئەوەی پێی باشترە بە هارد کار بکات، دوو دانە بە نۆرە بەکار دەهێنێت و هەمیشە یەکێکیان بە شفرەکراوی لەگەڵ خۆی دەباتەوە ماڵەوە. سندووقەکانی ئیمەیڵ و داتاکانی Microsoft 365 خزمەتگوزاریی باکئەپی جیاوازی خۆیان هەیە. هەر سێ مانگ جارێک فایلێک دەگەڕێندرێتەوە.
05 / تاقیکردنەوە
تاقیکردنەوەی گەڕاندنەوە چییە؟
تاقیکردنەوەی گەڕاندنەوە، پێش ڕوودانی تەنگانە، بۆ تاقیکردنەوە داتا لە باکئەپ دەگەڕێنێتەوە. وەڵامی دوو پرسیار دەداتەوە کە هیچ نیشانەیەکی سەوزی سەرکەوتن لە بەرنامەی باکئەپدا وەڵامیان ناداتەوە: ئایا داتاکان بە تەواوی دەگەڕێنەوە، و چەند کات دەخایەنێت؟ BSI ئەم تاقیکردنەوەیە بە یەکێک لە داواکارییە بنەڕەتییەکانی هەر باکئەپێکی داتا دادەنێت (CON.3، داواکاری A15). داتای هەڵگیراو دەکرێت تێک بچێت، بێ ئەوەی هیچ بەرنامەیەک ڕایبگەیەنێت Bairavasundaram 2008؛ تاقیکردنەوەکە ئەو شوێنەیە کە ئەمە تێیدا ئاشکرا دەبێت. لە کارەکەماندا، ئەمە زیاتر لە هەر شتێکی تر پشتگوێ خراوە.
- ئامانج هەڵبژێرن. فایلێک، سندووقێکی ئیمەیڵ، سیستەمێکی تەواو. هەر جارە و شتێکی جیاواز، بۆ ئەوەی لە ماوەی ساڵەکەدا هەموو شتێک جارێک تاقی کرابێتەوە.
- بۆ شوێنێکی تر بیگەڕێننەوە. هەرگیز لەسەر نوسخەی ڕەسەن مەینووسنەوە، ئەگەرنا تاقیکردنەوەیەکی شکستخواردوو جێی نوسخەی دروست دەگرێتەوە.
- بیکەنەوە و بیپشکنن. فایلەکە دەکرێتەوە؟ بەرنامەی تایبەت بە کارەکەتان بە داتابەیس گەڕێندراوەکە دەست بە کار دەکات؟
- ماوەکە بپێون. لە بڕیاردانەوە تا دەستپێکردنەوەی کار. ئەم ژمارەیە ماوەی ڕاستەقینەی دەستپێکردنەوەی کارتانە و لە هەر خەمڵاندنێک باشترە.
- تۆماری بکەن. ڕێکەوت، چی گەڕێندرایەوە، چەند کاتی خایاند، چی بە هەڵەدا چوو. هەر ئەوکات کاتی داهاتووش تۆمار بکەن.
لە ڕێنمایی تاقیکردنەوەی گەڕاندنەوەدا باس کراوە بۆچی گەڕاندنەوە لە باکئەپ لە کردەوەدا شکست دەهێنێت و تاقیکردنەوەیەکی تەواوی گەڕاندنەوە چی تریش دەپشکنێت.
06 / پەڕەی تەنگانە
چی دەبێت لە پەڕەی تەنگانەی ITدا بێت؟
پەڕەی تەنگانە یەک تا دوو پەڕە کاغەزە کە لە کاتی تەنگانەدا ڕێکخستن بە کاتژمێری یەکەم دەدات. کاغەز، چونکە لەوانەیە ئەوکات کۆمپیوتەرەکەی فایلەکەی تێدایە هەر هەڵنەکرێت؛ BSI بە ڕوونی ئەو زانیارییانەی گەڕاندنەوە کە تەنیا بە دیجیتاڵ بەردەستن بە مەترسی دادەنێت. نوسخەیەک لە نووسینگە و یەکێک لە دەرەوەی بیناکە هەڵدەگیرێت.
- کێ لە کاتی تەنگانەدا بڕیار دەدات، و کێ جێی ئەو کەسە دەگرێتەوە
- دابینکەری خزمەتگوزاریی IT: ژمارەی تەلەفۆن، ژمارەی کڕیار، کاتی ڕێککەوتوو بۆ وەڵامدانەوە
- دابینکەری ئینتەرنێت: ژمارەی ڕاگەیاندنی کێشە، ژمارەی کڕیار، ژمارەی گرێبەستی هێڵەکە
- بەرهەمهێنەری نەرمەکاڵای تایبەت بە کارەکەتان: ژمارەی پشتگیری، ژمارەی کڕیار و مۆڵەت
- زانیارییەکانی چوونەژوورەوە لە کوێ هەڵگیراون (شوێنەکە، نەک پاسوۆردەکان)
- باکئەپەکە لە کوێیە، و کۆپیی دەرەوەی بیناکە لە لای کێیە
- ڕیزبەندی: چی دەبێت یەکەم جار دووبارە کار بکات، بۆ نموونە تەلەفۆن، پاشان بەرنامەی تایبەت بە کارەکەتان، پاشان هەڵگرتنی فایلەکان
- کارمەندان لە کاتی دەرکەوتنی پەیامێکی گومانلێکراو چی بکەن: کابڵی نێتۆرک دەربکێشن، هیچ شتێک نەسڕنەوە، دەستبەجێ ئاگاداری بدەن
- بیمە لەگەڵ ژمارەی تەلەفۆن و ژمارەی گرێبەست، ئەگەر بیمەی ئامێرە ئەلیکترۆنییەکان یان بیمەی سایبەر هەبێت
- ڕێکەوتی دوایین پشکنینی پەڕەکە
ئەو ڕاپۆرتەی پشکنینەکەی سەرەوە چاپی دەکات، دەستپێکێکی بەکەڵکە: کەموکوڕییەکانتان دەخاتە ڕوو و دەبێت لە هەمان پۆشەدا هەڵبگیرێت. هەر کەسێک تازە دێتە کۆمپانیاکە یان لێی دەڕوات، پێویستی بە گۆڕینی پەڕەی تەنگانەش دەبێت؛ ڕێنمایی کارمەندێک دێت یان دەڕوات باس دەکات کە لەم بارەیەدا چی بۆ دەستگەیشتنەکان بکرێت.
07 / توێژینەوە
توێژینەوەکان چی دەڵێن
کێشدانی پرسیارەکان پشت بە توێژینەوەی پشکنراو دەبەستێت. شەش دۆزینەوە زۆرترین کاریگەرییان لەسەر ئامرازەکە هەبووە؛ لیستی تەواو لەگەڵ ناونیشانی سەرچاوەکان لە خوارەوە لە بەشی توێژینەوە و سەرچاوەکاندایە.
هاردەکان
2–4 % لە ساڵێکدا
لە سیستەمە گەورەکاندا ساڵانە ئەوەندە هارد گۆڕدران، لە هەندێکیاندا تا 13 لە سەد، و ڕێژەکە لەگەڵ هەر ساڵێکی کارکردن بەرز بووەوە. لە هەمان کاتدا تەنیا 20 تا 55 لە سەدی کەوتنەکانی سیستەمی هەڵگرتن لە هاردەکانەوە سەرچاوە دەگرن. بۆیە RAID تەنیا بەشێک دادەپۆشێت. Schroeder 2007Jiang 2008
هەڵە بێدەنگەکان
400.000 حاڵەت
لە سیستەمەکانی هەڵگرتندا بە 1,53 ملیۆن هارد، لە ماوەی 41 مانگدا ئەوەندە جار داتاکان چیتر دروست نەبوون، بێ ئەوەی پەیامێک دەرکەوێت. نیشانەیەکی سەوزی سەرکەوتن لە بەرنامەی باکئەپدا هیچ لەبارەی ئەمەوە ناڵێت، تەنیا گەڕاندنەوەکە دەریدەخات. Bairavasundaram 2008
قەبارەی کۆمپانیا
پاراستن نییە
لە 55 حاڵەتی لێکۆڵراوەی نەرمەکاڵای باجگیر (Ransomware)دا قەبارەی ڕێکخراوەکان هیچ ڕۆڵێکی لە توندیی زیانەکەدا نەبوو، بەڵام ئامادەکاری ڕۆڵی هەبوو. توێژینەوەکانی پێداچوونەوە گەڕاندنەوە بە یەکێک لە بوارەکانی بەرگری دادەنێن و نیشان دەدەن کە شێوازەکانی دۆزینەوە چەند خێرا کۆن دەبنەوە. Connolly 2020Oz 2022McIntosh 2022
کلاود
597 کەوتن
توێژینەوەیەک لە ماوەی حەوت ساڵدا ئەوەندە کەوتنی چاوەڕواننەکراوی لە 32 خزمەتگوزاریی گەورەی ئینتەرنێتدا تۆمار کرد، سەرەڕای هەبوونی پێکهاتەی جێگرەوە. ئەوەی لە کلاود کار دەکات، لە ئامێرەکە ڕزگار دەبێت، نەک لە مەترسییەکە. Gunawi 2016
زانیاری لە مێشکی کەساندا
65 % لە لای ≤ 2 کەس
لە 133 پڕۆژەی نەرمەکاڵای ناسراودا زانیارییەکان زۆرجار بە زۆری بە دوو کەسەوە بەستراو بوون. توێژینەوەکە لە بواری گەشەپێدانی نەرمەکاڵاوەیە؛ هەر کۆمپانیایەکی بچووک کە تەنیا کەسێک پاسوۆردەکان دەزانێت، ئەم شێوەیە دەناسێت. Avelino 2016
کۆمپانیا بچووکەکان
پێوەری تایبەت بە خۆیان
دوای زریانەکەی کاترینا، کۆمپانیا بچووکەکان زۆرجار هەر پلانێکیشیان نەبوو، کەمبوونی پارە و ژێرخانیش زیاد بوو. توێژینەوە بەریتانییەکان نیشان دەدەن کە خاوەنکارەکان مەترسییەکان بە شێوەیەکی جیاواز هەڵدەسەنگێنن و چارەسەرەکانی کۆمپانیا زەبەلاحەکان بۆ ئەوان کار ناکەن. Runyan 2006Herbane 2010Sullivan-Taylor 2011
ئەنجامی ئەمانە لە ئامرازەکەدا: خودی باکئەپ، کۆپیی دەرەوەی بیناکە، تاقیکردنەوە و دەستگەیشتنی کەسێکی دووەم زۆرترین کێشیان هەیە. سێرڤەرێکی کۆن بە کەموکوڕی هەژمار دەکرێت، گەڕاندنەوەیەکی هەرگیز تاقینەکراوە لە باکئەپ بە دوو هێندە ماوە هەژمار دەکرێت. ژمارەی کاتژمێرەکان خۆیان لە هیچ توێژینەوەیەکەوە نەهاتوون؛ ئەوان بەهای ئەزموونیی کارەکەمانن و لە بەشی خوارەوە بەو شێوەیە بە ڕوونی خراونەتە ڕوو.
08 / شێوازی حیسابکردن
پشکنینەکە بەم شێوەیە حیساب دەکات
هەر وەڵامێک سفر تا سێ خاڵی هەیە. «نازانم» نزیکەی وەڵامە خراپەکە هەژمار دەکرێت: ئەوەی کەس نایزانێت، لە کاتی تەنگانەشدا کەس ناتوانێت بەکاری بهێنێت. بەشێک سوور دەبێت ئەگەر وەڵامێک مەترسیدار بێت یان بگاتە نیوەی خاڵە بەردەستەکان؛ لە کەموکوڕییەکی بەرچاودا زەرد دەبێت. نیشاندەری ڕەنگیی گشتی لاوازترین بەش نیشان دەدات.
پشکنینەکە ماوەی دەستپێکردنەوەی کار بۆ دوو حاڵەت حیساب دەکات: ئامێرێکی ناوەندی دەکەوێت، یان هەموو شتێکی ناو بیناکە تووش دەبێت. بنەماکە ماوەیە تا هاردوێر و داتا دووبارە بەردەست دەبن. ئەگەر گەڕاندنەوە لە باکئەپ هەرگیز تاقی نەکرابێتەوە، سنووری سەرەوەی ماوەکەی 2 هێندە هەژمار دەکرێت. ماوەی زیادەش بۆ هەر شتێک زیاد دەکرێت کە لە کاتی تەنگانەدا دەبێت بگەڕێن بۆی یان تازە ڕوونی بکەنەوە.
| دۆخی سەرەتایی | ئامێرێک دەکەوێت | هەموو شتێکی ناو بیناکە تووش بووە |
|---|---|---|
| بێ سێرڤەری تایبەت، کارکردن لە کلاود | 2–6 کاتژمێر | 8 کاتژمێر تا 3 ڕۆژی کار |
| سێرڤەری تایبەت، تەمەنی کەمتر لە پێنج ساڵ، بە گەرەنتی | 8 کاتژمێر تا 2 ڕۆژی کار | 5–15 ڕۆژی کار |
| سێرڤەرێک بە تەمەنی زیاتر لە پێنج ساڵ یان بێ گەرەنتی | 3–10 ڕۆژی کار | 5–15 ڕۆژی کار |
| دۆخ | ماوەی زیادە |
|---|---|
| باکئەپ تەنیا بە دەست دەگیرێت | 4 کاتژمێر تا 2 ڕۆژی کار |
| کەس خۆی بە بەرپرسیار نازانێت | 8 کاتژمێر تا 5 ڕۆژی کار |
| زانیارییەکانی چوونەژوورەوە تەنیا لە مێشکی کەسێکدان | 8 کاتژمێر تا 3 ڕۆژی کار |
| جێگرەوەیەک بۆ کەسی بەرپرسی IT نییە | 8 کاتژمێر تا 3 ڕۆژی کار |
| بەرنامە تایبەتەکانی کار ناتوانرێت دووبارە دابمەزرێنرێن | 8 کاتژمێر تا 3 ڕۆژی کار |
| پوختەیەک لە IT بەردەست نییە | 4–8 کاتژمێر |
| پەڕەی تەنگانە نییە | 2–8 کاتژمێر |
ئەوەی چاودێریی بەردەوامی بە گرێبەستی چاکسازی هەیە، بە تایبەتی ماوەکانی ڕیزەکانی سەرەوەی ئەم خشتەیە کەم دەکاتەوە: بەرپرسیارێتی، دەستگەیشتنەکان و جێگرەوە پێشوەختە ڕێک خراون. ڕێنمایی گرێبەستی چاکسازیی IT باس دەکات کە گرێبەستێکی وا دەبێت چی لەخۆ بگرێت؛ پەڕەی چاودێریی IT بۆ کۆمپانیاکانیش باس دەکات ئێمە چۆن ئەو کارە دەکەین.
بەها ڕێنماییەکان بەپێی دۆخی 13ی نۆڤەمبەری 2026.
09 / سنوورەکان
ئەوەی پشکنینەکە ناتوانێت
- سیستەمی ئێوە نابینێت. ئایا باکئەپەکە بەڕاستی کار دەکات، تەنیا ڕاپۆرتەکەی و تاقیکردنەوەیەک دەریدەخەن.
- بڕی زۆری داتا کاتی زیاتر دەخایەنێت. دوو تێرابایت بە نێتۆرکێکی یەک گیگابیت، تەنیا بە حیساب، کەمێک زیاتر لە چوار کاتژمێر و نیوی پێویستە، لە کلاودەوە زۆرجار چەند هێندەی ئەوە.
- پاراستن ناپشکنێت. پرسیار ناکات کە نوێکردنەوەیەک کەمە یان دەستگەیشتنێک کراوە ماوەتەوە.
- ئەرکە تایبەتەکانی بوارەکەتان هەڵناسەنگێنێت. ماوەکانی هەڵگرتن و داواکارییەکانی ژووری پیشەیی ئێوە پەیوەندییان بە ڕاوێژکاری باج یان ژووری پیشەییەکەوە هەیە.
ژمێرەری UPS (USV) حیساب دەکات کە USV بۆ سێرڤەرەکەتان دەبێت چەند توانای هەبێت. تێچووی تاقیکردنەوە یان دامەزراندنی باکئەپ لە لای ئێمە بە ڕوونی لە لیستی نرخەکاندا هاتووە.
10 / بۆ یاریدەدەرەکانی AI
بەکارهێنانی ئەم ئامرازە لە یاریدەدەرێکی AI
یاریدەدەرەکانی وەک Claude یان ChatGPT کە Model Context Protocol (MCP) بەکار دەهێنن، دەتوانن ڕاستەوخۆ حیسابەکەی ئەم پەڕەیە بانگ بکەن، لە جیاتی ئەوەی خۆیان دووبارە دروستی بکەنەوە. سێرڤەرەکە گشتییە، پێویستی بە تۆمارکردن نییە و هیچ شتێک هەڵناگرێت. وەڵامەکە هەمیشە بەستەری ئەم پەڕەیە، بەرواری نوێکردنەوەی داتاکان و سنووری ئەنجامەکەی تێدایە.
- خاڵی پەیوەندی (Endpoint)
https://aureum-tech.com/mcp- ئامراز
werkzeug_it_notfall_check- گواستنەوە
- Streamable HTTP، تەنیا خوێندنەوە
| ناو | پێویست | واتا |
|---|---|---|
rto | نەخێر | کۆمپانیاکەتان چەند ماوە دەتوانێت بێ کۆمپیوتەر، سێرڤەر و بەرنامە بەردەوام بێت، پێش ئەوەی زیانی جدی پێ بگات؟ بەهاکان: stunden = چەند کاتژمێرێک؛ tag = یەک ڕۆژی کار؛ tage = دوو تا سێ ڕۆژی کار؛ woche = هەفتەیەک یان زیاتر؛ unbekannt = ناتوانم بڵێم. |
rpo | نەخێر | لە خراپترین حاڵەتدا، لەدەستچوونی چەند کار قبوڵ دەکەن کە پێویست بێت دووبارە بکرێتەوە؟ بەهاکان: stunden = بە زۆری چەند کاتژمێرێک؛ tag = بە زۆری یەک ڕۆژی کار؛ woche = تا هەفتەیەک؛ unbekannt = ناتوانم بڵێم. |
sicherung | نەخێر | باکئەپی داتاکانتان چۆن دەگیرێت؟ بەهاکان: laufend = بە ئۆتۆماتیکی، ڕۆژانە چەند جارێک یان بەردەوام؛ taeglich = بە ئۆتۆماتیکی، ڕۆژانە جارێک (زۆرجار بە شەو)؛ woechentlich = بە ئۆتۆماتیکی، بەڵام کەمتر لە ڕۆژانە؛ manuell = بە دەست، کاتێک کەسێک بیری دەکەوێتەوە (بۆ نموونە هەینییەکان لەسەر هاردێکی USB)؛ keine = هەر ناگیرێت؛ unbekannt = نازانم. |
kopien | نەخێر | کۆپییەکانی باکئەپەکەتان لە کوێن؟ بەهاکان: offline = لانیکەم یەکێک لە دەرەوەی بیناکە، دابڕاو لە نێتۆرک یان پارێزراو لە سڕینەوە (هاردەکان بە نۆرە، هەڵگری کلاود بە قەدەغەی سڕینەوە)؛ online = یەکێک لە دەرەوەی بیناکە، بەڵام بەردەوام بەستراوەتەوە (هاوکاتکردنی کلاود، NAS لە شوێنێکی دووەم)؛ im-haus = هەموویان لە هەمان بینادا (NAS لە تەنیشت سێرڤەرەکە، هاردی USB بەردەوام پێوەیە)؛ unbekannt = نازانم. |
umfang | نەخێر | باکئەپەکە چی لەخۆ دەگرێت؟ بەهاکان: alles = هەموو ئەو شتانەی کۆمپانیاکە پێیان کار دەکات (فایلە هەڵگیراوەکان، بەرنامە تایبەتەکانی کار لەگەڵ داتابەیسەکەیان، سندووقەکانی ئیمەیڵ، داتای کلاود وەک Microsoft 365)؛ ohne-cloud = فایلە هەڵگیراوەکان و سێرڤەر، بەڵام نە ئیمەیڵ و نە داتای کلاود؛ teilweise = تەنیا هەندێک فۆڵدەر یان هەندێک کۆمپیوتەر؛ unbekannt = نازانم. |
test | نەخێر | دوایین جار کەی کەسێک داتای لە باکئەپ گەڕاندووەتەوە، بۆ تاقیکردنەوە یان لە کاتی تەنگانەدا؟ بەهاکان: quartal = لە سێ مانگی ڕابردوودا؛ jahr = لە ماوەی ساڵی ڕابردوودا؛ nie = زیاتر لە ساڵێک پێش ئێستا یان هەرگیز؛ unbekannt = نازانم. |
notfallblatt | نەخێر | پەڕەیەکی تەنگانە لەسەر کاغەز هەیە: تەلەفۆن بۆ کێ بکرێت، بە کام ژمارەکانی کڕیار، چی یەکەم بکرێت؟ بەهاکان: aktuell = بەڵێ، چاپ کراوە و لە ساڵی ڕابردوودا پشکنراوە؛ alt = بەڵێ، بەڵام کۆن بووەتەوە یان تەنیا وەک فایلێک لەسەر سێرڤەرەکەیە؛ nein = نەخێر؛ unbekannt = نازانم. |
hardware | نەخێر | کاری کۆمپانیاکەتان لەسەر چی بەڕێوە دەچێت، و تەمەنی ئامێرە ناوەندییەکە چەندە؟ بەهاکان: cloud = سێرڤەری تایبەتمان نییە، لە کلاود کار دەکەین (Microsoft 365، ژمێریاریی ئۆنلاین، نەرمەکاڵای تایبەتی کار لە ناوەندی داتا)؛ jung = سێرڤەر یان NASی تایبەت، تەمەنی کەمتر لە پێنج ساڵ، بە گەرەنتیی بەرهەمهێنەر (پارچەی یەدەگ زۆرجار لە ڕۆژی کاری دواتردا)؛ alt = تەمەنی زیاتر لە پێنج ساڵ یان بێ گەرەنتی؛ unbekannt = نازانم. |
lizenzen | نەخێر | ئایا ئەمڕۆ دەکرێت بەرنامە تایبەتەکانی کارەکەتان دووبارە دابمەزرێنرێن؟ بەهاکان: ja = بەڵێ، هەموو شتێک بە ڕێکوپێکی ئامادەیە؛ teilweise = بەشێکیان، دەبێت سەرەتا بۆ هەندێک شت بگەڕێین؛ nein = نەخێر، ئەوکات کەسێک دایمەزراندووە؛ unbekannt = نازانم. |
usv | نەخێر | سێرڤەر، NAS و ئامێرەکانی نێتۆرک بە USVێکەوە بەستراونەتەوە؟ بەهاکان: shutdown = بەڵێ، و لە کاتی بڕانی کارەبادا سێرڤەرەکە بە ڕێکوپێکی دەکوژێنێتەوە؛ ohne = بەڵێ، بەڵام بێ کوژاندنەوەی ئۆتۆماتیکی یان بە باترییەکی تاقینەکراوە؛ nein = نەخێر؛ unbekannt = نازانم. |
internet | نەخێر | ئەگەر هێڵی ئینتەرنێتەکەتان بکەوێت چی ڕوو دەدات؟ بەهاکان: zweitweg = ڕێگایەکی دووەم جێی دەگرێتەوە (ڕاوتەری نێتۆرکی مۆبایل یان هێڵێکی دووەم)؛ hotspot = هەندێک کەس بە مۆبایل بەردەوام دەبن لە کار؛ nichts = ئەوکات زۆرێک لە کارەکانمان دەوەستن؛ unbekannt = نازانم. |
netzplan | نەخێر | پوختەیەکی نوێ لە ITی ئێوە هەیە؟ بەهاکان: aktuell = بەڵێ، لە ساڵی ڕابردوودا نوێ کراوەتەوە؛ alt = بەڵێ، بەڵام کۆن بووەتەوە؛ nein = نەخێر؛ unbekannt = نازانم. |
zustaendig | نەخێر | کێ چاودێریی ITی ئێوە دەکات؟ بەهاکان: vertrag = دابینکەرێکی خزمەتگوزاریی IT بە گرێبەستی چاکسازی و کاتی ڕێککەوتوو بۆ وەڵامدانەوە؛ zuruf = دابینکەرێکی خزمەتگوزاریی IT، بەڵام تەنیا کاتێک بانگ دەکرێت؛ intern = کەسێک لە کۆمپانیاکەدا کە لەگەڵ کاری خۆیدا لێی تێدەگات؛ niemand = بەڕاستی کەس نییە. |
ueberwachung | نەخێر | ئەگەر باکئەپێک سەرنەکەوێت یان هاردێک هەڵە ڕابگەیەنێت، کەسێک ئاگادار دەبێت؟ بەهاکان: ja = بەڵێ، پەیامەکان دەگەنە کەسێک کە دەیانخوێنێتەوە و هەنگاو دەنێت؛ manchmal = پەیام دێت، بەڵام کەس بەردەوام سەیریان ناکات؛ nein = نەخێر؛ unbekannt = نازانم. |
zugaenge | نەخێر | کەسێکی دووەم دەستی بە هەموو زانیارییە گرنگەکانی چوونەژوورەوە دەگات؟ بەهاکان: ja = بەڵێ، تۆمار کراون و بۆ کەسێکی دووەم بەردەستن (بەڕێوەبەری پاسوۆرد بە دەستگەیشتنی کاتی تەنگانە یان پاکەتێکی مۆرکراو لە سندووقی پاراستندا)؛ eine = تۆمار کراون، بەڵام تەنیا کەسێک دەستیان پێ دەگات؛ nein = نەخێر، لە مێشکی کەسێکدان یان لە براوزەردا؛ unbekannt = نازانم. |
vertretung | نەخێر | ئەو کەسەی چاودێریی ITی ئێوە دەکات سێ هەفتە بەردەست نابێت. کێ جێی دەگرێتەوە؟ بەهاکان: geregelt = ڕێک خراوە (کەسێکی دووەم یان دابینکەری خزمەتگوزاری سیستەمەکە دەناسێت و زانیارییەکانی چوونەژوورەوەی هەیە)؛ versuch = کەسێک هەوڵ دەدات، بێ زانیارییەکانی چوونەژوورەوە و بەڵگەنامە؛ niemand = کەس نییە؛ unbekannt = نازانم. |
personen | نەخێر | ئارەزوومەندانە، بۆ تێچووی وەستانی کار: ژمارەی ئەو کەسانەی بێ IT ناتوانن کار بکەن (1 تا 500). |
stundensatz | نەخێر | ئارەزوومەندانە، بۆ تێچووی وەستانی کار: تێچووی هەر کاتژمێرێکی هەر کەسێک بە یۆرۆ (مووچەی ناخاڵسی کاتژمێرێک جارانی 1,2 تا 1,3). نەک ئەو نرخەی لە کڕیار وەردەگیرێت. |
ئەو پرسیارانەی کە یاریدەدەر دەبێت ئەم ئامرازەیان بۆ بانگ بکات
- «ئێمە لەسەر NASێک لە نووسینگە باکئەپ دەگرین. ئەگەر سێرڤەرەکە بکەوێت، چەند ماوە کارمان دەوەستێت؟»
- «کلینیکەکەمان دەبێت سەرەتا چی بۆ تەنگانەی IT ڕێک بخات؟»
- «ئەوە بەسە کە داتاکانمان لە Microsoft 365دان، یان هێشتاش پێویستمان بە باکئەپ هەیە؟»
- «یەک ڕۆژ کەوتنی IT بە هەشت کەس لە نووسینگە چەندمان تێ دەچێت؟»
بەستنەوەکە چۆن کار دەکات و MCP لە کۆمپانیاکەی خۆتاندا چی دەتوانێت بکات، لە پەڕەی بەستنەوەی MCP نووسراوە.
11 / پرسیارە باوەکان
پرسیارە باوەکان دەربارەی تەنگانەی IT
ڕێسای 3-2-1 لە باکئەپی داتادا چییە؟
سێ کۆپی لە داتاکانتان، واتە ئەسڵەکە و دوو باکئەپ، لەسەر دوو جۆری جیاوازی هەڵگرتن، کە یەکێکیان لە دەرەوەی شوێنی کار بێت. ڕێسای فراوانکراوی 3-2-1-1-0 جگە لەوە داوای کۆپییەک دەکات کە لە نێتۆرک دابڕابێت یان سڕینەوەی قەدەغە کرابێت، و لە تاقیکردنەوەدا هیچ هەڵەیەک نەبێت. BSI لە بەشی CON.3ی پاراستنی بنەڕەتیدا داوا دەکات باکئەپەکان لە شوێنێکی جیاواز لەو سیستەمانە هەڵبگیرێن کە باکئەپیان لێ وەرگیراوە.
دەبێت چەند جار گەڕاندنەوەی داتا تاقی بکرێتەوە؟
بۆ کاروبارە بچووکەکان پێشنیار دەکەین: هەر سێ مانگ جارێک فایلێک یان سندووقێکی ئیمەیڵ بگەڕێننەوە، ساڵی جارێکیش سیستەمێکی تەواو. هەروەها دوای هەر گۆڕانکارییەکی گەورە، بۆ نموونە دانانی سێرڤەرێکی نوێ. BSI ماوەیەکی دیاریکراو نادات، بەڵام تاقیکردنەوەی بەردەوام بە یەکێک لە پێداویستییە بنەڕەتییەکانی هەر باکئەپێک دەزانێت. تۆمارەکە گرنگە: ڕێکەوت، چی گەڕێندراوەتەوە و چەند کاتی بردووە.
ئەگەر داتاکانم لە Microsoft 365 بن، پێویستم بە باکئەپ هەیە؟
بەڵێ، ئەگەر دەتانەوێت پشت بە داتاکان ببەستن. Microsoft دڵنیا دەبێتەوە کە خزمەتگوزارییەکە کار دەکات. فایلە سڕاوەکانی SharePoint و OneDrive بۆ 93 ڕۆژ لە سەبەتەی سڕاوەکاندا دەمێننەوە؛ ئەگەر دوای ئەوە ونبوونیان بزانن، ئیتر لەدەست چوون. هەروەها کۆمپیوتەرێک کە فایلەکانی شفرەکراون، وەک هەر گۆڕانکارییەکی تر فایلە شفرەکراوەکان بۆ کلاود دەگوازێتەوە. باکئەپێکی سەربەخۆی داتاکانی Microsoft 365 هەردوو کەموکوڕییەکە پڕ دەکاتەوە.
پلانی تەنگانەی IT بۆ کاروبارێکی بچووک دەبێت چی لەخۆ بگرێت؟
بۆ کاروبارێک بە تا 50 شوێنی کار، زۆرجار دوو پەڕە کاغەز بەسە: کێ بڕیار دەدات، تەلەفۆن بۆ کێ دەکەن (دابینکەری خزمەتگوزاریی IT، دابینکەری ئینتەرنێت، بەرهەمهێنەری بەرنامەی پسپۆڕی) لەگەڵ ژمارەکانی کڕیار، زانیارییەکانی چوونەژوورەوە لە کوێ هەڵگیراون، باکئەپەکە لە کوێیە و چی دەبێت یەکەم جار کار بکاتەوە. چاپکراو، لە دوو شوێن، و ساڵی جارێک پشکنراو. پلانێک کە تەنیا لەسەر سێرڤەرەکە بێت، ڕێک لەو کاتەدا بەردەست نییە کە پێویستتان پێیەتی.
RTO و RPO چی دەگەیەنن؟
RTO (Recovery Time Objective) ئەو ماوە ئامانجەیە بۆ دەستپێکردنەوەی کار دوای وەستانێک. RPO (Recovery Point Objective) دیاری دەکات ئەو داتایەی دەکرێت بگەڕێندرێتەوە تا چەندە دەتوانێت کۆن بێت. ئەگەر شەوانە باکئەپ بکرێت و پاشنیوەڕۆ کار بوەستێت، لەو نموونەیەدا دەکرێت کارێک بە قەد یەک ڕۆژی کاری لەدەست بچێت. کاروبارەکە هەردوو بەهاکە دیاری دەکات و تەکنەلۆژیاکە بەپێی ئەوان ڕێک دەخرێت.
چۆن حیساب بکەم کە یەک کاتژمێر وەستانی IT چەند تێچووی هەیە؟
بە نزیکەیی: ژمارەی ئەو کەسانەی بێ IT ناتوانن کار بکەن، جارانی تێچووی هەر کاتژمێرێک. بۆ خەمڵاندنی ئەو تێچووە، کرێی ناخالصی هەر کاتژمێر جارانی 1,2 تا 1,3 بکەن بۆ بەشەکانی خاوەنکار. بۆ شەش کەس و 32 یۆرۆ، دەبێتە 192 یۆرۆ لە هەر کاتژمێرێک و 1.536 یۆرۆ لە هەر ڕۆژی کارێک، تەنیا بۆ کاتی مووچەدراو کە کاری تێدا ناکرێت. داهاتی لەدەستچوو و تێچووی گەڕاندنەوەشی دەچێتە سەر.
ئایا وەڵامەکانم پاشەکەوت دەکرێن یان دەنێردرێن؟
نەخێر. پشکنینەکە بە تەواوی لە براوزەرەکەتاندا حیساب دەکات، پەڕەکە هیچ وەڵامێک بۆ سێرڤەری ئێمە نانێرێت و هیچ شتێک هەڵناگرێت. دوای داخستنی پەنجەرەکە هەمووی دەسڕێتەوە. ئەگەر دەتانەوێت ئەنجامەکە بهێڵنەوە، ڕاپۆرتەکە چاپ بکەن یان وەک PDF پاشەکەوتی بکەن. بە «کۆپیکردنی ئەنجام» وەک دەق دەخرێتە ناو کلیپبۆرد.
ئایا ئەم پشکنینە جێگەی پشکنین لەلایەن دابینکەرێکی خزمەتگوزاریی IT دەگرێتەوە؟
نەخێر. پیشان دەدات لە کوێدا ئەگەری کەموکوڕی هەیە و لەسەر بنەمای زانیارییەکانتان دەخەمڵێنێت. ئەوەی باکئەپێک بەڕاستی کار دەکات یان نا و گەڕاندنەوەی چەند کات دەبات، تەنیا لەسەر سیستەمەکە خۆی دەتوانرێت بپشکنرێت. ئێمە ئەوە بۆ کاروبارەکانی فۆگتلاند (Vogtland) دەکەین، لە شوێنی خۆتان یان بە یارمەتی لە دوورەوە، بە تاقیکردنەوە و تۆمارێک کە لای خۆتان دەمێنێتەوە.
12 / توێژینەوە و سەرچاوەکان
ئامرازەکە پشت بە چی دەبەستێت
ئەو پێوەر و تێبینییانەی سەرەوە لەسەر ئەم 12 توێژینەوە زانستییە دامەزراون. هەریەکەیان بە DOIەکەی یان پەڕەی بڵاوکەرەوەکە پشکنراوە (دوایین جار لە 13ی نۆڤەمبەری 2026): بوونی هەیە، نەکشێنراوەتەوە، و ئەنجامەکەی تا ئەمڕۆش بۆ ئەم پرسیارە ڕاستە.
Schroeder, B.; Gibson, G. A. (2007): Understanding disk failure rates: What does an MTTF of 1,000,000 hours mean to you?. ACM Transactions on Storage 3 (3), Art. 8
دۆزینەوە داتای گۆڕینی زیاتر لە 110.000 هارد: لە کاتی کارکردندا ساڵانە زۆرجار 2 تا 4 لە سەد گۆڕدران، لە هەندێک سیستەمدا تا 13 لە سەد، زۆر زیاتر لەوەی پەڕەی تایبەتمەندییەکان پێشبینی دەکەن. ڕێژەکە لەگەڵ تەمەن بەردەوام بەرز بووەوە، نەک تەنیا دوای پێنج ساڵ.
لە ئامرازەکەدا سێرڤەرێک بە تەمەنی زیاتر لە پێنج ساڵ لە پشکنینەکەدا بە کەموکوڕی هەژمار دەکرێت، و ماوەی بنەڕەتی بۆ هاردوێری کۆن بە ئاشکرا درێژتر دانراوە.
doi.org/10.1145/1288783.1288785 · گۆڤاری زانستی
Jiang, W.; Hu, C.; Zhou, Y.; Kanevsky, A. (2008): Are disks the dominant contributor for storage failures? A comprehensive study of storage subsystem failure characteristics. ACM Transactions on Storage 4 (3)، لاپەڕە 1–25
دۆزینەوە تۆمارەکانی نزیکەی 39.000 سیستەمی هەڵگرتن لە ماوەی 44 مانگدا: هاردەکان تەنیا هۆکاری 20 تا 55 لە سەدی کەوتنەکان بوون، ئەوانی تر لە بەستنەوەکان و چینەکانی پرۆتۆکۆلەوە سەرچاوەیان گرتووە. کەوتنەکان بە کۆمەڵ ڕوویان داوە.
لە ئامرازەکەدا پشکنینەکە کەوتنی تەواوی ئامێرەکە هەژمار دەکات، نەک تەنیا هاردێک؛ RAID نە جێی باکئەپ دەگرێتەوە نە جێی ئامێری جێگرەوە.
doi.org/10.1145/1416944.1416946 · گۆڤاری زانستی
Bairavasundaram, L. N.; Arpaci-Dusseau, A. C.; Arpaci-Dusseau, R. H. و هاوکاران (2008): An analysis of data corruption in the storage stack. ACM Transactions on Storage 4 (3)، ل. 1–28
دۆزینەوە لە سیستەمەکانی هەڵگرتندا کە کۆی گشتییان 1,53 ملیۆن هارد بوو، نووسەرەکان لە ماوەی 41 مانگدا زیاتر لە 400.000 حاڵەتیان دۆزییەوە کە داتا هەڵگیراوەکان بێ پەیامی هەڵە چیتر دروست نەبوون.
لە ئامرازەکەدا هۆکار بۆ تاقیکردنەوە و چاودێری: پشکنینەکە گەڕاندنەوەیەکی هەرگیز تاقینەکراوە لە باکئەپ بە دوو هێندە ماوە حیساب دەکات، چونکە هەڵەکان تەنیا لە کاتی گەڕاندنەوەدا دەردەکەون.
doi.org/10.1145/1416944.1416947 · گۆڤاری زانستی
Gunawi, H. S.; Hao, M.; Suminto, R. O. و هاوکاران (2016): Why Does the Cloud Stop Computing? Lessons from Hundreds of Service Outages. Proceedings of the Seventh ACM Symposium on Cloud Computing (SoCC ’16)، ل. 1–16
دۆزینەوە هەڵسەنگاندنی 597 کەوتنی چاوەڕواننەکراو لە 32 خزمەتگوزاریی گەورەی ئینتەرنێت لە ساڵانی 2009 تا 2015، سەرەڕای ئەوەی ئەم خزمەتگوزارییانە لە هەموو بەشەکانیاندا بە پێکهاتەی جێگرەوە دروست کراون.
لە ئامرازەکەدا کارکردن لە کلاودیش پێویستی بە پلانی جێگرەوە هەیە: ئەوەی بە تەواوی لە کلاود کار دەکات و ڕێگایەکی دووەمی ئینتەرنێتی نییە، لە پشکنینەکەدا هەڵسەنگاندنی مەترسیدار وەردەگرێت.
doi.org/10.1145/2987550.2987583 · وتاری کۆنفرانس
Connolly, L. Y.; Wall, D. S.; Lang, M.; Oddson, B. (2020): An empirical study of ransomware attacks on organizations: an assessment of severity and salient factors affecting vulnerability. Journal of Cybersecurity 6 (1), tyaa023
دۆزینەوە 55 حاڵەتی نەرمەکاڵای باجگیر لە 50 ڕێکخراو لە بەریتانیا و ئەمریکای باکوور: قەبارەی ڕێکخراوەکە کاریگەریی لە توندیی هێرشەکە نەبوو، بەڵام ئاستی ئامادەکاری کاریگەریی هەبوو.
لە ئامرازەکەدا بچووکبوون ناتانپارێزێت. بۆیە کۆپیی دەرەوەی بیناکە کە لە نێتۆرک دابڕاوە، بەبێ پەیوەندی بە قەبارەی کۆمپانیاکە، لە پشکنینەکەدا کێشی زۆری پێ دراوە.
doi.org/10.1093/cybsec/tyaa023 · گۆڤاری زانستی
Oz, H.; Aris, A.; Levi, A.; Uluagac, A. S. (2022): A Survey on Ransomware: Evolution, Taxonomy, and Defense Solutions. ACM Computing Surveys 54 (11s)، ل. 1–37
دۆزینەوە پێداچوونەوە بە 137 توێژینەوەی نەرمەکاڵای باجگیر لە ساڵانی 1990 تا 2020. بەرگری لە سێ بواردا پۆلێن دەکات: شیکردنەوە، دۆزینەوە و گەڕاندنەوە.
لە ئامرازەکەدا پشکنینەکە پرسیار لە گەڕاندنەوە دەکات، چونکە تەنانەت کاتێک دۆزینەوە شکست بهێنێت، گەڕاندنەوە هێشتا بەکەڵک دێت.
doi.org/10.1145/3514229 · توێژینەوەی پێداچوونەوە
McIntosh, T.; Kayes, A. S. M.; Chen, Y.-P. P. و هاوکاران (2022): Ransomware Mitigation in the Modern Era: A Comprehensive Review, Research Challenges, and Future Directions. ACM Computing Surveys 54 (9)، ل. 1–36
دۆزینەوە 118 توێژینەوەی بەرگری لە نەرمەکاڵای باجگیر بە پێوەری یەکگرتوو هەڵدەسەنگێنێت. چونکە هێرشەکان خێرا دەگۆڕێن، زۆرێک لەم شێوازانە توانای دەرخستنی ئەنجامی متمانەپێکراویان کەمترە یان هەر کۆن بوونەتەوە.
لە ئامرازەکەدا پاراستنێک کە پشت بە دۆزینەوە دەبەستێت، لەگەڵ گۆڕانی هێرشەکان کۆن دەبێتەوە. بۆیە پشکنینەکە پشت بە کۆپییەک دەبەستێت کە لە نێتۆرک دابڕاوە یان لە سڕینەوە پارێزراوە.
doi.org/10.1145/3479393 · توێژینەوەی پێداچوونەوە
Runyan, R. C. (2006): Small Business in the Face of Crisis: Identifying Barriers to Recovery from a Natural Disaster. Journal of Contingencies and Crisis Management 14 (1)، ل. 12–26
دۆزینەوە چاوپێکەوتن لە پێنج شارۆچکەی کەناری کەنداوی ئەمریکا دوای زریانەکەی کاترینا: کۆمپانیا بچووکەکان زۆرجار هیچ پلانێکیان نەبوو، پچڕانی توانای پارەدان زیانی قورسی پێ دەگەیاندن، و تێکچوونی ژێرخان دەستپێکردنەوەی کاری دوا دەخست.
لە ئامرازەکەدا پەڕەی تەنگانە و پرسیارەکانی دیاریکردنی پێوەر لە نەبوونی پلانەوە دەست پێ دەکەن: ئەوەی پێشوەختە دیاری بکات چی دەبێت یەکەم جار کار بکاتەوە، لە کاتی تەنگانەدا کاتی کەمتر لەدەست دەدات.
doi.org/10.1111/j.1468-5973.2006.00477.x · گۆڤاری زانستی
Herbane, B. (2010): Small business research: Time for a crisis-based view. International Small Business Journal 28 (1)، ل. 43–64
دۆزینەوە لێکۆڵینەوەی حاڵەت لە چوار کۆمپانیای بچووکی بەریتانی: خاوەنکارەکان مەترسیی قەیران بە شێوازی خۆیان هەڵدەسەنگێنن، و پشتگیری بۆ ئامادەکاریی قەیران بە دەگمەن دەگاتە ئەوان، سەرەڕای ئەوەی ڕێساکان زیاتر داوای ئامادەکاریی لەم جۆرە دەکەن.
لە ئامرازەکەدا پشکنینەکە بۆ خاوەنکاران نووسراوە، نەک بۆ بەشی IT: پرسیار بە زمانی ڕۆژانە، ڕێکار لەگەڵ هەوڵ و کاتی پێویست، و بەرپرسیارێتی پرسیارێکی سەربەخۆیە.
doi.org/10.1177/0266242609350804 · گۆڤاری زانستی
Sullivan-Taylor, B.; Branicki, L. (2011): Creating resilient SMEs: why one size might not fit all. International Journal of Production Research 49 (18)، ل. 5565–5579
دۆزینەوە بەراوردی ڕێکخراوە بەریتانییەکان: کۆمپانیا بچووک و مامناوەندەکان بە شێوەیەکی جیاواز لە گەورەکان مامەڵە لەگەڵ توانای بەرگەگرتن دەکەن. یەک چارەسەری هاوبەش بۆ هەموو قەبارەکان گونجاو نییە.
لە ئامرازەکەدا لە جیاتی دەستنامەیەکی تەنگانە بە شێوازی کۆمپانیا زەبەلاحەکان، پشکنینەکە چەند خاڵێکی کەم دەپرسێت کە کۆمپانیایەک بە 1 تا 50 شوێنی کار بتوانێت خۆی جێبەجێیان بکات.
doi.org/10.1080/00207543.2011.563837 · گۆڤاری زانستی
Avelino, G.; Passos, L.; Hora, A.; Valente, M. T. (2016): A novel approach for estimating Truck Factors. 2016 IEEE 24th International Conference on Program Comprehension (ICPC)، ل. 1–10
دۆزینەوە توێژینەوەیەکی پەیوەندیدار لە بواری گەشەپێدانی نەرمەکاڵا: لە 65 لە سەدی 133 پڕۆژەی ناسراودا، زانیارییەکان بە زۆری بە دوو کەسەوە بەستراو بوون. ئەگەر ئەوان نەبن، پڕۆژەکە دەوەستێت.
لە ئامرازەکەدا هەمان چڕبوونەوەی زانیاری لە ITی کۆمپانیا بچووکەکانیش هەیە. بۆیە دەستگەیشتنەکان و جێگرەوە لەو پرسیارانەن کە زۆرترین کێشیان پێ دراوە.
doi.org/10.1109/ICPC.2016.7503718 · وتاری کۆنفرانس
Mills, E.; Jones, R. B. (2016): An Insurance Perspective on U.S. Electric Grid Disruption Costs. The Geneva Papers on Risk and Insurance – Issues and Practice 41 (4)، ل. 555–586
دۆزینەوە داتای بیمە دەربارەی تێکچوونی کارەبا لە ئەمریکا: لە پاڵ بڕانە گەورەکانی کارەبا، ڕووداوە کورت و دووبارەبووەکان بەشێکی بەرچاو لە زیانەکان دروست دەکەن.
لە ئامرازەکەدا پشکنینەکە لەو شوێنانەش پرسیار لە USV دەکات کە بڕانی درێژی کارەبا دەگمەنە: بۆ سێرڤەر و داتابەیس پچڕانێکی کورتیش بەسە.
doi.org/10.1057/gpp.2016.9 · گۆڤاری زانستی
ستاندارد، دامەزراوە فەرمییەکان و زانیاریی بەرهەمهێنەران
13 / ئامرازی تر
هێشتا پرسیارێکتان ماوە؟
- AT-W2 · ماڵەوە و کۆمپانیا
پشکنینی Windows 10
ئایا ئەم کۆمپیوتەرە هێشتا ئەپدەیتی ئاسایش وەردەگرێت، و تا ئۆکتۆبەری 2027 چی پێویستە بکرێت؟ - AT-W3 · ماڵەوە و کۆمپانیا
پلاندانانی وای فای
ماڵ، نووسینگە یان هۆڵەکەتان پێویستی بە چەند Access Point یان خاڵی Mesh هەیە؟ - AT-W5 · کۆمپانیا
پشکنینی ئیمەیڵ
ئیمەیڵەکانتان دەچنە Spam؟ SPF، DKIM و DMARCی دۆمەینەکەتان بە زمانێکی ڕوون. - AT-W6 · کۆمپانیا
ژمێرەری UPS (USV)
کام UPS (USV) لە کاتی بڕانی کارەبادا سێرڤەر، ڕاوتەر و مەکینەی کاشێر بە ماوەی پێویست بە کارکردوویی دەهێڵێتەوە؟ - AT-W8 · کۆمپانیا
پیشاندەری XRechnung
XRechnungێکتان وەک فایلی XML بۆ هاتووە؟ لێرە دەخوێنرێتەوە، بێ ئەوەی فایلەکە کۆمپیوتەرەکەتان بەجێ بهێڵێت. - AT-W9 · ماڵەوە و کۆمپانیا
دروستکەری پاسوۆرد
پاسوۆردێکی بەهێز یان دەستەواژەیەک کە بە ئاسانی لە بیر بمێنێت، لە براوزەرەکەی خۆتاندا دروست دەکرێت.
تاقیکردنەوەیەک دەریدەخات کە ئایا باکئەپەکەتان لە کاتی تەنگانەدا بەڕاستی دەگەڕێتەوە. ئێمە لەگەڵ ئێوە ئەنجامی دەدەین، لە شوێنی خۆتان یان بە یارمەتی لە دوورەوە، ماوەکە دەپێوین و تۆمارەکە بۆتان جێ دەهێڵین.
+49 3744 4399760[email protected]دووشەممە تا هەینی، کاتژمێر 8 تا 17 · Straße der Jugend 5, 08228 Rodewisch