رهنما · AT-R33REV. 2026-A
لپتاپ پرصدا و داغ میشود: علت چیست

نوشتۀ Benjamin Reichertشبکه، هاردویر، پشتیبانی · متخصص انفورماتیک در بخش ادغام سیستمها (Fachinformatiker، IHK)آخرین بازنگری:
لپتاپ یک سازش است. قدرت زیاد، جای کم، و تمام راه خنککاری از یک پکه، یک لولۀ حرارتی به ضخامت یک انگشت و یک بستۀ پره به اندازۀ یک قطی گوگرد ساخته شده. اگر این راه تنگ شود، گرمی جمع میشود. آن وقت پروسیسر برای این که آسیب نبیند، سرعت خود را کم میکند و پکه برای مقابله تیزتر میچرخد. همین را میشنوید.
اول مشخص کنید: پکه کی تیز میشود؟
پیش از آن که کسی دست به پیچکش بزند، به این سوال جواب بدهید. جستجو را نصف میکند.
فقط هنگام روشن کردن، برای چند ثانیه. این یک آزمایش خودکار است. اگر بعد از آن آرام شود، کاری لازم نیست.
فقط زیر بار کاری. یک ویدیو کنفرانس یا یک آپدیت بزرگ Windows. یک دستگاه نازک در این حالت صدا کرده میتواند. آزاردهنده است، اما از ساختش است.
همیشه، حتی وقتی کاری نمیکنید. اینجا چیزی درست نیست. یا یک برنامه در پسزمینه کار میکند، یا راه خنککاری بند است.
فقط بعد از بیست تا سی دقیقه، و بعد همه چیز کند میشود. این همان جمع شدن معمول گرمی است.
سوال دوم: صدا، گرمی یا هر دو؟ اگر صدا میکند و فقط کمی گرم است، یعنی پکه کار میکند و گرمی بیرون میرود. اگر داغ است و به طور عجیب آرام، نشانۀ بدتر است: آن وقت گرمی اصلاً به پکه نمیرسد. هر دو با هم، حالت عادی روی میز کار ماست.
علتهای عام
خنککننده بند شده. پرهها درست کنار دریچۀ خروجی هستند و پکه سالها هوای اتاق را از میان آنها فشار میدهد. گرد و خاک و مو مثل نمد روی طرف داخلی بستۀ پرهها مینشیند. بعد از سه تا پنج سال، این استثنا نیست بلکه حالت معمول است.
خمیر حرارتی خشک شده. میان چیپ و خنککننده یک لایۀ بسیار نازک خمیر است که آخرین فاصلۀ هوا را پر میکند. بعد از حدود پنج سال سخت و ریزهریزه میشود. آن وقت دستگاه ممکن است داخلش پاک باشد و باز هم داغ شود.
بلبرینگ پکه خراب شده. پکهای که خشخش، غرغر یا تقتق منظم میکند، مشکل گرد و خاک ندارد بلکه مشکل میخانیکی دارد. پاککاری چیزی را تغییر نمیدهد، این پرزه باید عوض شود. برای مدلهای رایج معمولاً پکۀ نو هنوز پیدا میشود.
یک برنامه همیشه بار کاری ایجاد میکند. یک همگامسازی کلاود که تمام نمیشود، یا یک برنامۀ به اصطلاح بهینهسازی. آن وقت پکه کار درست را میکند، فقط علت جای دیگر است. این که معمولاً چه چیزی در پسزمینه کار میکند، در رهنمای «کمپیوتر کند است» آمده.
سطح زیر دستگاه. در تقریباً همۀ لپتاپها دریچههای ورودی هوا در زیر است. دستگاهی که روی لحاف یا کوچ است، روی یک اسفنج قرار دارد و هوا نمیگیرد. این تنها علت در این لست است که در پنج ثانیه رفع کرده میتوانید. اگر هر روز با لپتاپ کار میکنید، ارتفاع میز و فاصله را در حسابگر جای کار با کمپیوتر پیدا میکنید.
آنچه خودتان در ده دقیقه بررسی کرده میتوانید
- سطح را عوض کنید. یک سطح سخت و هموار، و چند ملیمتر فاصله زیر لبۀ عقبی. دو سرپوش کارکی بوتل کافی است.
- با یک چراغ دستی به سوراخهای هوا نگاه کنید، در زیر و در دریچۀ خروجی پهلو. پنبۀ خاکستری میان پرهها جای شک نمیگذارد.
- Task-Manager را باز کنید (Strg + Umschalt + Esc)، بخش «Prozesse» را انتخاب کنید و بر اساس CPU مرتب کنید. اگر در حالت بیکاری چیزی همیشه سی فیصد یا بیشتر نشان دهد، علت را پیدا کردهاید. آپدیت و آنتیویروس میتوانند برای مدت کوتاه بالا باشند، نه ساعتها.
- حالت انرژی را پایین بیاورید. در Windows 11 در تنظیمات زیر «System» و «Netzbetrieb & Akku»، در Windows 10 اسمش پلان انرژی (Energiesparplan) است. این کمی از سرعت میکاهد و کار زیادی را از دوش پکه برمیدارد.
- دستگاه را دوباره روشن کنید و نیم ساعت ببینید که چیزی تغییر میکند یا نه.
اگر با این کارها بهتر نشد، مشکل هاردویری است.
چرا هوای فشرده برای لپتاپ به ندرت کمک میکند
قطی هوای فشرده از دکان برقی اولین چیزی است که به ذهن میرسد و برای لپتاپ اکثراً جواب غلط است. نمد روی طرف داخلی بستۀ پرهها نشسته. کسی که از بیرون در دریچۀ خروجی پف میکند، آن را به جای بیرون، عمیقتر به داخل دستگاه میراند. برای کمپیوتر رومیزی باز، قطی کار میدهد، برای لپتاپ نه.
علاوه بر این: پکه در این حالت آزاد و تیزتر از آنچه برایش ساخته شده میچرخد. بلبرینگ از این آسیب میبیند. و اگر قطی کج گرفته شود، گاز مایع روی بورد میپاشد.
میماند باز کردن توسط خودتان. در یک لپتاپ تجارتی با دریچۀ سرویس این کار ساده است. در بیشتر دستگاههای نازک، خنککننده زیر مادربورد است: کیبورد بیرون، بورد بیرون، و همه چیز دوباره سر جایش. آنچه در این کار میشکند کمتر پیچها هستند، بیشتر قلابهای پلاستیکی کنار بدنه و کیبلهای نواری تاچپد و کیبورد. ساکتهای این کیبلها قفلهای کوچک تاشو دارند که اگر به جای باز کردن قفل، کیبل را بکشید، میشکنند. یک کیبل تاچپد پارهشده بیشتر از تمام پاککاری هزینه دارد.
آنچه ما انجام میدهیم
دستگاه را باز میکنیم، خنککننده را جدا میکنیم و بستۀ پرهها را از طرف داخل پاک میکنیم. خمیر کهنه را از روی چیپ و کف خنککننده پاک میکنیم، خمیر نو میمالیم و دوباره سر هم میکنیم. پکه را هم در این میان بررسی میکنیم: اگر آرام و درست میچرخد، میماند. اگر تقتق میکند، پکۀ نو میگذاریم. این هنگام باز کردن معلوم میشود، نه از پیش در تیلفون.
بعد از آن دستگاه نزد ما زیر بار کامل کار میکند تا از روی درجۀ حرارت ببینیم که کار نتیجه داده یا نه.
حساب کنید که دستگاه یک روز کاری نزد ما میماند؛ اگر پکه باید اول فرمایش داده شود، بیشتر. هزینه به اندازۀ کار و پرزۀ یدکی بستگی دارد. حدود آن را از پیش میگوییم، نرخهای ساعتی در صفحۀ قیمتها آمده.
وقتی مشکل اصلاً از خنککاری نیست
بتری بادکرده: فوراً کنار بگذارید
اگر دستگاه روی میز لق میخورد، قسمت زیرین بدنه برآمده باشد یا تاچپد گیر کرده و دیگر کلیک نشود، به احتمال زیاد بتری بادکرده است. آن وقت: دیگر از آن استفاده نکنید و به هیچ وجه آن را چارج نکنید. چارجر را بکشید، دستگاه را روی یک سطح نسوز بگذارید، روی برآمدگی فشار ندهید و چیزی در آن فرو نکنید.
یک بتری لیتیمی بادکرده ممکن است آتش بگیرد، و این آتش را نمیتوان مانند آتش کاغذ خاموش کرد. دستگاه را نزد ما یا به مرکز بازیافت ببرید. آنچه پیش از آن باید با معلومات انجام دهید، در رهنمای «کمپیوتر کهنه را کنار میگذارید» آمده.
چارجر. چارجر هنگام کار گرم میشود، این عادی است. اما نباید داغ شود و به هیچ وجه بو بدهد. این مشکل به طور قابل توجه در نمونههای ارزانِ تقلیدی بدون نشان تأیید پیش میآید.
چیپ گرافیک. اگر دستگاه داغ میشود و در همان حال روی صفحه خطها یا مربعهای کوچک نشان میدهد، یا هنگ میکند، علت ممکن است چیپ گرافیک باشد. این چیپ محکم لحیم شده و با آن معمولاً ترمیم دیگر به صرفه نیست. در این صورت همین را به شما میگوییم، به جای این که پاککاریای بفروشیم که چیزی را تغییر نمیدهد.
آیا هنوز ارزش دارد؟
پاککاری با خمیر نو بخش کوچکی از قیمت یک دستگاه نو هزینه دارد. با این هم سوال به جاست و به سه نکته بستگی دارد.
حالت و عمر. تا حدود هفت سال، و اگر لولاها، صفحه و بتری سالم باشند، موضوع روشن است: انجامش بدهید.
Windows 11. اگر پروسیسری در دستگاه است که برای آن تایید نشده، آپدیتهای امنیتی از طریق برنامۀ رایگان ESU فقط تا نیمۀ اکتوبر 2027 میآید. این که بعد از آن چه راههایی میماند، در رهنمای «Windows 10 دیگر پشتیبانی نمیشود» آمده.
کارهای دیگری که در پیش است. پاککاری به علاوۀ بتری و لولای لق در یک دستگاه ردهپایینِ هشتساله: اینجا دیگر صرفه ندارد. در این حالت ترجیح میدهیم دربارۀ یک دستگاه نوی مناسب صحبت کنیم تا دربارۀ ترمیمی که ارزشش را ندارد. این را پیشاپیش به شما میگوییم، حتی اگر از این مشوره درآمدی نداشته باشیم. این که بتری هنوز چقدر خوب است، پیش از آن بررسی بتری نشان میدهد.
سوالهای رایج
داخل لپتاپ را هر چند وقت یک بار باید پاک کرد؟
به طور تقریبی هر دو تا سه سال. در خانهای که قالین یا حیوان خانگی دارد، بیشتر هر دو سال. اما لازم نیست برایش در تقویم وقت بگذارید: هر وقت پکه حتی در حالت بیکاری هم همیشه شنیده شود، خود دستگاه خبر میدهد.
پاککاری کافی است، یا خمیر حرارتی را هم همیشه باید عوض کرد؟
کسی که خنککننده را از روی چیپ جدا میکند، خمیر را هم نو میکند. لایۀ کهنه بعد از باز شدن دیگر درست نمینشیند و با بستن دوباره، فاصله را پر نمیکند. فقط وقتی که بستۀ پرهها از راه یک دریچۀ سرویس بدون جدا کردن خنککننده پاک شده بتواند، خمیر سر جایش میماند.
آیا گرمی میتواند معلومات مرا از بین ببرد؟
پروسیسر سرعت خود را کم میکند و در حالت جدی، پیش از آن که آسیب ببیند خاموش میشود. خطر بیشتر در خاموش شدن ناگهانی در میان ذخیره کردن است، چون در آن حالت فایلها خراب شده میتوانند. پس پیش از آن که یک دستگاه داغ را بیشتر استفاده کنید، باید بکاپ معلومات آماده باشد.
پایۀ خنککننده که زیر لپتاپ گذاشته میشود، فایده دارد؟
کمی، به شرطی که دستگاه در غیر آن روی یک سطح نرم میبود. در برابر پرههای بندشده کمک نمیکند — هوا را به یک راه مسدود فشار میدهد. چند ملیمتر فاصله زیر لبۀ عقبی تقریباً همان نتیجه را میدهد و هیچ هزینه ندارد.
پکه درست بعد از روشن کردن برای چند لحظه با تمام سرعت میچرخد. آیا این نشانۀ بد است؟
نخیر. بسیاری از دستگاهها هنگام روشن شدن پکه را یک بار تیز میچرخانند و بررسی میکنند که کار میکند یا نه. اگر بعد از آن دوباره آرام شود، همه چیز درست است. فقط وقتی جای نگرانی است که تیز بماند.