Rêber · AT-R27REV. 2026-A
IT di komeleyê de: çi bi rastî lazim e û çi tenê pere dixwe

Nivîskar: Felix GötzRêveberiya şîrketê · bazirganê înformatîkê (Informatikkaufmann, IHK)Nûkirina dawî:
Sê tişt divê rast bin
Komele ne şîrketeke biçûk e, her çend gelek caran tiştên ji bo şîrketan hatine çêkirin jê re tên firotin. Ew ne serverek di avahiya komeleyê de hewce dike, ne jî bernameyeke rêveberiyê bi modulên ku kes venake. Tiştê lazim navendeke biçûk û zelal e:
- Daneyên endaman. Bi rêkûpêkî li cihekî ne, kopiya wan a yedek tê girtin û li gorî qaîdeyên parastina daneyan in.
- Gihîştin. Hesab, şîfre û maf guhertina lijneyê derbas dikin, bêyî ku kes neçar bimîne li wan bigere.
- Xuyabûna li derve. Malperek bi Impressum û navnîşaneke e-mailê ya komeleyê, ne ya taybet a xezînedarê.
Kî van sê xalan bi rêk û pêk kiriye, dikare li ser yên mayî bi aramî biryarê bide. Bernameyeke komeleyê bi abonetiyê dikare bi kêr bê; lê ne mecbûrî ye. Ji ber ku komeleya cîran yek heye jî nabe mecbûrî.
Rewşa herî naskirî: her tişt bi kesekî ve girêdayî ye
Hema di her komeleyê de kesek heye ku li her tiştî xwedî derdikeve. Heta ku ev kes li wir e, her tişt dimeşe. Ev girêdayîbûn tenê di guhertinê de xuya dibe, û bi piranî roja Duşemê piştî civîna giştî ya endaman.
Di guhertina lijneyê de ji ya ku di rojevê de ye zêdetir gihîştin diguherin: rêveberiya malperê, online banking, qutiya e-mailê, lîsteya endaman, hesabê li cem pêşkêşkerê domainê. Gelek caran tenê yê kevn dizane ka çi li ku ye. Carinan hesabek bi navnîşana wî ya e-mailê ya taybet ve girêdayî ye, û ew bi wî re diçe.
Çareserî ne tiştekî mezin e: lîsteyeke gihîştinan li cihekî ku li ser lihevkirî ye, ku wekî qasaya komeleyê tê birêvebirin. Li ser wê nivîsandî ye ka mesele kîjan xizmet e, hesab bi kîjan navnîşanê ve girêdayî ye û kî berpirsiyar e. Şîfre dikevin nav embareke şîfreyan (password manager) ku du kes dikarin bigihîjinê. Du kes, ji ber ku kesek bi tenê heman xala lawaz dimîne ku hûn niha dixwazin ji holê rakin.
Heman mesele di jiyana taybet de jî heye, li wir mesele mîrasgir in, ne lijneya din: Mîrata dîjîtal. Eger gihîştinek jixwe winda bûye, rêbera Şîfre ji bîr kir rave dike ka li gorî hesabê hê kîjan rê hene.
Lîsteya endaman meseleyeke parastina daneyan e
Ji aliyê qanûna parastina daneyan ve komele berpirsiyar (Verantwortlicher) e, wekî şîrketekê. DSGVO ji bo rêxistinên biçûk û ji bo yên dilxwaz tu îstîsnayê nas nake. Gava hûn nav, navnîşan û agahiyên bankê yên endamên xwe pêvajo dikin, heman qaîde wekî her derê derbas dibin. Di pratîkê de wateya vê sê tişt e.
Lîste divê li cihekî bi tenê be. Pênc guherto li ser pênc komputerên taybet, pênc komên daneyan in ku ji hev dûr dikevin. Kî derdikeve, kopiya xwe bi xwe re dibe, bêyî ku kes ferq bike. Cihekî hevpar bi gihîştineke rêkûpêk vê çareser dike, pêvekeke e-maila komî na.
Mafê endaman ê agahiyê heye. Li gorî Art. 15 DSGVO her endam dikare bixwaze bizane ka komele kîjan daneyên wî tomar kirine. Ev kêm diqewime, lê diqewime, bi piranî piştî nakokiyekê. Ev pirs tenê wê demê dikare bê bersivandin, eger kesek bizane ka dane li ku derê hene.
Wêne meseleyeke cuda ne. Ji bo wêneyên ku kesên takekes dixin navendê, razîbûna kesên di wêneyê de rêya ewle ye; ji bo kesên ku hê negihîştine temenê qanûnî ev mecbûrî ye. Di wêneyên giştî yên mezin de berjewendiya rewa ya komeleyê ya xuyabûna li derve dikare bes be, lê divê ev her car bi serê xwe bê nirxandin.
Komeleyeke asayî berpirsekî parastina daneyan hewce nake. Li gorî § 38 Absatz 1 BDSG ev erk tenê wê demê heye, gava bi gelemperî herî kêm 20 kes bi domdarî bi pêvajoya otomatîk a daneyên kesane re mijûl dibin. Bêyî vê hejmarê jî derbas dibe, eger nirxandina bandora li ser parastina daneyan pêwîst be an dane bi awayekî domdar û rêkûpêk ji bo şandinê bên pêvajokirin. Di jiyana rojane ya komeleyê de her du jî îstîsna ne.
Rewş: Tebaxa 2026. Ji Tîrmeha 2026 ve pêşnûmeyeke qanûnê heye ku dixwaze § 38 Absatz 1 BDSG rake. Ew hê neketiye meriyetê. Rakirina wê bi her awayî bandor li erkên din ên DSGVO nake.
Eger hûn rêveberiya endaman li cem pêşkêşkerekî li ser înternetê dikin, hûn daneyan didin destê kesekî din. Ji bo vê peymanek li gorî Art. 28 DSGVO lazim e; çi dikeve nav wê û ji bo kê peymanek ne lazim e, di rêbera Peymana pêvajoya daneyan (Auftragsverarbeitungsvertrag) de ye.
Ji tiştên ku windabûna wan dê biêşîne kopiyên yedek bigirin
Sê kom dane hene ku eger winda bibin bi rastî zirarê didin komeleyê: lîsteya endaman, deftera qasayê bi belgeyan re û dîroka komeleyê bi wêneyan re. Her du yên pêşî bi zehmetî dikarin ji nû ve bên çêkirin, dîrok na. Çil sal dîroka komeleyê cara duyem nayê, û li gorî tecrûbeyê li ser komputerekê ye.
Kopiyek li mala sekreter ne kopiya yedek e, xetereyeke duyem e: Bêyî ku kes ferq bike kevn dibe, û di rewşa gumanê de kes nizane kîjan guherto ya rast e. Kopiya yedek tenê wê demê kopiya yedek e, gava bi rêkûpêkî tê girtin, li derveyî avahiyê ye û carekê hatiye vegerandin.
Ev çawa bêyî xebateke mezin tê avakirin, di Rêgeza 3-2-1 de ye. Ji bo komeleyekê bi piranî guhertoya wê ya biçûk bes e: dosyayên ku hûn pê re dixebitin, dîskeke derve û embareke online (cloud).
Gava pereyê qasayê kêm e
Li mercên ji bo rêxistinên kêrxêrî (gemeinnützig) bipirsin. Çend pêşkêşkerên mezin bernameyên ofîsê belaş an bi erzanî ya berbiçav didin rêxistinên kêrxêrî; ev bi rêya portaleke bexşan ji bo rêxistinên ne-qezencê tê kirin, û belgeya kêrxêriyê şert e. Lê merc diguherin: Microsoft pakêta xwe ya belaş di 1ê Tîrmeha 2025 de sînordar kir. Îro çi derbas dibe, pêşkêşker ji we re dibêje. Pirsîn belaş e.
Teknîka destê duyem bes e. Ji bo deftera qasayê, protokol û lîsteya endaman laptopek ji vegerandina leasingê bes e. Ya girîng tenê ew e ku hê nûkirinên ewlehiyê distîne. Cîhazek ku ji bo vê pir kevn e, belaş jî biha ye.
Malpera we ya xwe ji rûpeleke Facebookê ya mirî baştir e. Malperek bi navnîşan, dîrokên çalakiyan û Impressum karê xwe dike, her çend sade be jî. Rûpeleke Facebookê ku posta wê ya dawî sê sal berê ye, wisa xuya dike ku komele êdî tune ye. Û malpera xwe ya komeleyê ye.
Aîdatan bi QR-kodê berhev bikin. GiroCodeyek li ser fatûreya aîdatê an li ser ragihandinê, di sepana bankê de veguhastinê bi xwe tije dike, bi IBAN, mîqdar û armanca dayînê. Hûn dikarin wê belaş û bê dîroka dawîbûnê bi Çêkera QR-kodan çêkin.
Avahiya komeleyê: Wi-Fi, qasa, projektor
Girêdanek, routerek, Wi-Fi di salonê de, laptopek ji bo qasayê di şahiyê de, projektorek ji bo civînan: Di avahiya komeleyê de kêm caran ji vê zêdetir heye. Ji van du tişt bi rastî lazim in. Wi-Fi-yek ku li cihê ku lê tê xebitîn digihîje. Repeaterek li quncikê salonê kêm caran digihîje hewşê, û di şahiyê de qasa li gorî tecrûbeyê tam li wir e. Û laptopeke qasayê ku bê înternet jî dixebite. Ji bo projektorê ronahî ne ew qas girîng e wekî pirsa ka girêdana wê li laptopa ku kesek tîne tê an na.
Servera xwe ne lazim e. Dosyayên komeleyekê dikevin embareke online, û cîhazek di odeya din de ku kes lê xwedî dernakeve, ji sermayeyekê bêtir xeterek e.
Pirsên pir tên kirin
Gelo komeleya me berpirsekî parastina daneyan hewce dike?
Bi gelemperî na. Li gorî § 38 Absatz 1 BDSG divê berpirsek ji bo parastina daneyan (Datenschutzbeauftragte/r) bê destnîşankirin, gava bi gelemperî herî kêm 20 kes bi domdarî bi pêvajoya otomatîk a daneyên kesane re mijûl dibin. Komeleyeke asayî nagihîje vê hejmarê. Lê bêyî ku hejmara kesan girîng be, ev erk dîsa jî heye, eger nirxandina bandora li ser parastina daneyan (Datenschutz-Folgenabschätzung) pêwîst be an dane bi awayekî domdar û rêkûpêk ji bo şandinê bên pêvajokirin. Hemû erkên din ên DSGVO her tim derbas dibin, bêyî kesê destnîşankirî jî.
Em dikarin lîsteya endaman di Excel de bigirin?
Erê. Tu qanûn bernameyeke diyar ferz nake. Ya girîng ew e ku dosya li ku ye, kî dikare bigihîjê û gelo kopiya wê ya yedek tê girtin. Excel tenê wê demê dibe pirsgirêk, gava ji dosyayekê pênc çêdibin: Gava çend endamên lijneyê kopiyên xwe li ser komputerên xwe yên taybet diparêzin, êdî kes nizane kîjan guherto rast e, û êdî nayê kirin ku bi rêkûpêkî agahî ji endamekî re bê dayîn.
Gelo malpera komeleya me rûpela agahiyên qanûnî (Impressum) hewce dike?
Erê, gava malper ji rûpeleke bi tenê taybet wêdetir diçe. Wê demê § 18 Abs. 1 MStV (Medienstaatsvertrag, peymana eyaletên Almanyayê li ser medyayê) nav û navnîşana komeleyê û nav û navnîşana kesê ku mafê temsîlkirina wê heye dixwaze; li komeleyeke qeydkirî (e. V.) ev lijneya rêveberiyê ye. Divê ev agahî bi hêsanî bên dîtin, rasterast bên gihîştin û her tim amade bin. Heke komele li ser malperê tiştekî bi pere pêşkêş bike, wek qeydkirina kursan an bilêtên ketinê, herweha § 5 DDG jî derbasdar e: şêweya hiqûqî, agahiyên ji bo têkiliya elektronîk a bilez bi navnîşana e-mailê ve, û hejmara qeydê. Ji ber ku li gorî rewşê sînor ne zelal e, çêtir e ku hûn van agahiyan her çawa be lê zêde bikin. DDG di Gulana 2024 de şûna qanûna Telemediengesetz girt; kî hê "§ 5 TMG" li ser malpera xwe nivîsandiye, qaîdeyekê nîşan dide ku êdî tune ye.
Em dikarin wêneyên ji şahiya komeleyê li ser malperê bi cih bikin?
Ev bi wêneyê ve girêdayî ye. Ji bo wêneyên ku kesên takekes dixin navendê, razîbûna kesên di wêneyê de rêya ewle ye, û ji bo kesên ku hê negihîştine temenê qanûnî tu rêyeke din tune ye. Di wêneyên giştî yên mezin de ku tu kes bi taybetî nayê derxistin pêş, komele dikare xwe bispêre berjewendiya xwe ya rewa ya xuyabûna li derve. Lê ji bo vê divê her rewş bi serê xwe bê nirxandin. Di pratîkê de wateya vê ev e: Kî di şahiyê de wêneyan dikişîne, divê berê bizane ka kîjan wêne paşê dê li ser înternetê bên weşandin.
Gava lijneya rêveberiyê diguhere, em bi hesab û şîfreyan re çi bikin?
Şîfre nayên radestkirin, tên guhertin. Lîsteya gihîştinan xal bi xal derbas bikin, her şîfreyê nû bikin û navê kesê nû yê berpirsiyar binivîsin. Hesabên ku bi navnîşaneke e-mailê ya taybet ve girêdayî ne, di vê navberê de derbasî navnîşaneke komeleyê bikin. Wekî din, vegerandina hesabekî bi qutiya e-mailê ya endamekî ku derketiye ve girêdayî dimîne. Radestkirinê bi nivîskî tomar bikin, wekî ku ji bo qasayê tê kirin.
Malpera komeleyê çiqas bi pere ye?
Ev bi mezinahiya karî ve girêdayî ye, ji ber vê yekê li vir bihayekî katalogê tune. Hûn dibêjin ka çi divê li ser malperê be, û ji bo vê bihayekî sabît distînin ku em berê bi nivîskî dibêjin. Eger paşê tiştek lê zêde bibe, ew pêşniyareke nivîskî (Angebot) ya cuda ye. Kîjan merc ji bo komeleyên qeydkirî derbas dibin, li ser rûpela IT ji bo komeleyan e.