رهنما · AT-R25REV. 2026-A
نگهداری فاکتورهای الکترونیکی برای هشت سال: بایگانی چطور باشد

نوشتۀ Felix Götzمدیر عامل · کارشناس تجارتی انفورماتیک (Informatikkaufmann، IHK)آخرین بازنگری:
هشت سال، حساب از پایان سال
این مهلت در § 14b UStG و § 147 AO آمده و برای فاکتورها هشت سال است. تا پایان 2024 ده سال بود؛ از 1 جنوری 2025 کوتاه شد. برای بانکها، ارائهکنندگان خدمات مالی، شرکتهای بیمه و مؤسسات اوراق بهادار مهلت همان ده سال باقی میماند. حساب از تاریخ فاکتور نیست، بلکه از پایان سال تقویمی است. پس فاکتوری از ماه اگست 2026 باید دستکم تا 31 دسمبر 2034 نگهداری شود، و بیشتر از آن، تا وقتی که برای تعیین مالیاتی که هنوز باز است به آن نیاز باشد. بنابراین نُه سال نگهداری را در نظر بگیرید، نه هشت سال.
برای همۀ اسناد دیگر، از دفتر صندوق تا نامۀ تجارتی، حسابگر مهلت نگهداری مهلت و تاریخ از بین بردن را برای هر نوع سند با ذکر ماده حساب میکند.
اینکه شرکت شما از چه وقت باید خودش فاکتور الکترونیکی صادر کند و برای کسبوکارهای کوچک (Kleinunternehmer) چه قاعدهای است، در رهنمای الزام فاکتور الکترونیکی آمده است. کدام مهلت دقیقاً به شما مربوط است، بررسی فاکتور الکترونیکی (E-Rechnung) با سه سوال جواب میدهد. این صفحه دربارۀ وقت بعد از آن است.
چه چیزی باید به قالب اصلی نگهداری شود؟
در XRechnung باید فایل XML اصلی را نگهداری کنید. در ZUGFeRD باید دستکم فایل XML تعبیهشده، بدون تغییر و در قالب اصلی نگهداری شود. اگر بخش قابل دید PDF معلومات اضافی یا متفاوتی دارد که برای مالیه مهم است، آن بخش را هم نگهداری کنید. برای این کار میتوانید فایل کامل PDF/A-3 را همراه با XML تعبیهشده نگهداری کنید. نسخۀ چاپی یا نسخۀ نمایشی PDF که بعدتر و بدون معلومات ساختاریافته ساخته شده باشد کافی نیست.
این شاید باریکبینی به نظر برسد، اما جنبۀ بسیار عملی دارد. شایعترین اشتباهی که میبینیم اینطور است: فایل XML با ایمیل میرسد، کسی آن را در پروگرام حسابداری باز میکند، نمای آن را به شکل PDF چاپ میکند و همین PDF را ذخیره میکند. ایمیل به سطل زباله میرود، چون فاکتور که «ثبت» شده است. با این کار اصل از بین رفته، و تا کسی آن را نخواهد، هیچ کس متوجه نمیشود.
چرا اینباکس ایمیل آرشیف خوبی نیست
اینباکس جای رسیدن است. برای این ساخته شده که چیزی برسد، نه اینکه چیزی نُه سال دستنخورده بماند. چهار راهی که فاکتورها از آن گم میشوند:
- تبدیل کمپیوتر. اگر حساب ایمیل با POP3 خوانده شود، پیامها فقط روی همان یک دستگاه هستند. هنگام انتقال اکثراً با آن نمیآیند، چون هنگام تنظیم کسی سراغشان را نمیگیرد. به چه باید توجه کرد، در انتقال معلومات به کمپیوتر نو آمده است.
- تبدیل شرکت ایمیل. رفتن به یک شرکت ایمیل دیگر معمولاً اینباکسها را هم منتقل میکند، اما نه همیشه به طور کامل و تقریباً هیچ وقت با سند. اینکه فاکتور رسیده از سال 2027 بعد از آن هنوز موجود است یا نه، کسی بررسی نمیکند.
- اینباکسی که لغو شده. کارمندی که فاکتورهای عرضهکنندگان به آدرس او میآمد، از شرکت میرود. اینباکس پاک میشود، چون هر ماه پول میگیرد. همراه آن اسنادی از بین میروند که باید شش سال دیگر نگهداری میشدند.
- پاککاری. حافظه پُر است، پروگرام کُند شده، و سریعترین راه برای برگشت به کار این است: «همه چیز پیش از 2028 را پاک کن».
علاوه بر این، مسئلۀ پیدا کردن هم هست. در اینباکسی با چهل هزار پیام، جستجوی فاکتور یک عرضهکنندۀ معین از ماه مارچ 2027 در وقت تفتیش مالیاتی، وضعیت خوبی برای شروع نیست.
تغییرناپذیر، بدون نرمافزار مخصوص
قواعد GoBD میخواهند که یک سند بعد از رسیدن نتواند بیخبر تغییر کند. در یک مرکز معلومات (Rechenzentrum) این یعنی یک سیستم آرشیف با ثبت تغییرات. در شرکتی با هشت کارمند، اکثراً کمتر از این لازم است:
- به فایلهای ذخیرهشده دیگر دست زده نمیشود. ثبت و کار روی آنها در پروگرام حسابداری انجام میشود، نه در فولدر آرشیف.
- اجازۀ نوشتن در فولدر را کسی دارد که برای ذخیره کردن به آن نیاز دارد. دیگران فقط میتوانند بخوانند.
- بکاپ نسخههای قدیمیتر را نگه میدارد، نه اینکه فقط وضعیت فعلی را کاپی کند. فولدر همگامشده در کلاود این کار را نمیکند: چیزی که پاک شود، همه جا پاک است.
بایگانی چطور باشد
ساختاری که دوام میآورد ساده است: یک فولدر برای هر سال کاری، و زیر آن فولدر رسیده و فرستاده. در داخل آن، نام فایل تعیین میکند که چیزی پیدا شود یا نه.
2026-03-14_Musterbau-GmbH_RE-2026-0817.xmlتاریخ در اول میآید، چون آن وقت ترتیب فایلها در فولدر از خط زمان پیروی میکند. بعد فرستنده، بعد شمارۀ فاکتور. یک فایل ZUGFeRD همان نام را با پسوند .pdf میگیرد. کسی که نسخۀ دیدنی هم میخواهد، آن را کنارش میگذارد — علاوه بر اصل، نه به جای آن.
جای نگهداری از ساختار مهمتر است. باید روی حافظهای باشد که بکاپ میشود، و این بکاپ باید مطابق قاعدۀ 3-2-1 ساخته شود. اینکه بکاپ کار میکند یا نه، تازه هنگام بازگرداندن معلوم میشود؛ برای همین آزمایش بازیابی هست. بایگانی بدون بکاپ آزمودهشده فقط یک فولدر با نام مرتب است.
نکتهای که تقریباً همه فراموش میکنند
نگهداری یک فایل و توانایی باز کردن آن دو چیز جدا هستند. در هشت سال بیشتر از آن چیزی تغییر میکند که هنگام ساختن فولدر فکر میکنید.
در XRechnung وضعیت آرام است: XML متن است که در سال 2034 هم هر پروگرامی میتواند بخواند. خطر وقتی است که آرشیف داخل پروگرام حسابداری باشد. اگر لایسنس تمام شود یا شرکت نرمافزار را تبدیل کنید، اسناد در یک دیتابیس میمانند که دیگر به آن دسترسی ندارید. بنابراین پیش از خرید بپرسید که چطور میتوان همۀ اسناد را به شکل فایلهای جداگانه بیرون کشید، و جواب را کتبی بگیرید.
سنگ لغزش دوم یک حافظۀ رمزگذاریشده است که بعد از تبدیل کارمندان، کسی کلید آن را ندارد. آن وقت فایلها موجودند و باز هم از دست رفتهاند. جای کلید بازیابی باید در همان ورقی نوشته شود که دیگر دسترسیها در آن است.
در برابر هر دو یک عادت کمک میکند: سالی یک بار یک فاکتور را از قدیمیترین فولدر باز کنید. این کار پنج دقیقه وقت میگیرد و تنها نشانه است که بایگانی هنوز همان کاری را میکند که برایش ساخته شده.
سوالهای رایج
آیا کافی است فاکتور الکترونیکی را چاپ کنم و در فایل کاغذی بگذارم؟
نخیر. دستکم بخش ساختاریافته باید بدون تغییر و در قالب اصلی نگهداری شود. در ZUGFeRD اگر بخش PDF معلومات اضافی یا متفاوتی دارد که برای مالیه مهم است، آن بخش هم باید نگهداری شود. یک نسخۀ چاپی را نیز میتوانید بهعنوان نسخۀ اضافی نگهداری کنید.
آیا میتوانم یک PDF عادی را هم کنار آن بگذارم؟
بلی. یک نسخۀ دیدنی مجاز است و کار روزمره را آسان میکند، چون فاکتور بدون پروگرام مخصوص دیده میشود. این نسخه کنار اصل قرار میگیرد، نه به جای آن.
آیا به یک سیستم آرشیف مطابق تفتیش (revisionssicher) نیاز دارم؟
نه حتماً. لازم است که اسناد تغییر نکنند و در وقت مناسب پیدا شوند. سیستم آرشیف یک راه است، بایگانی منظم روی حافظهای که بکاپ میشود راه دیگر. با چند صد فاکتور در سال، یک سیستم جداگانه معمولاً زحمت بدون فایده است.
آیا این مهلت برای فاکتورهایی که خودم مینویسم هم صدق میکند؟
بلی، فاکتورهای فرستادهشده هم همینطور، آن هم در همان فارمتی که فرستاده شدهاند. بسیاری از پروگرامها آنها را خودکار ذخیره میکنند. باز هم بهتر است ببینید که آنجا فایل فاکتور الکترونیکی ذخیره شده باشد، نه فقط یک تصویر چاپی.
مهلت دقیقاً کی تمام میشود؟
مهلت از پایان سال تقویمی شروع میشود که فاکتور در آن صادر شده است. به این ترتیب یک فاکتور از سال 2026 را زودتر از بعد از 31 دسمبر 2034 نمیتوان پاک کرد. اگر تفتیش مالیاتی جریان داشته باشد یا مهلت تعیین مالیات هنوز باز باشد، این مدت بیشتر میشود.
آیا یک فولدر همگامشده در کلاود آرشیف حساب میشود؟
به عنوان تنها جای نگهداری، نه. همگامسازی پاک کردن و بازنویسی را هم منتقل میکند. سطل زباله و نسخههای قبلی نزد شرکتهای کلاود چند هفته به عقب میرسند، نه هشت سال. به عنوان یکی از چند کاپی، چنین فولدری به درد میخورد.